Federal Irak ve IKBY: Giriş Rejimleri Neden Farklı

Seyahat planlarken en çok zarar veren varsayım şudur: ülkeye girdiysem ülkenin her yerine girmişim demektir. Irak söz konusu olduğunda bu varsayım güvenli değildir.

Irak'ta federal idarenin ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) giriş uygulamaları ayrı ayrı düzenleniyor ve bu ayrım resmî kaynaklarda açıkça yazılı. Aşağıdaki bilgilerin tamamı kaynağı ve tarihiyle verilmiştir. Uygulamalar önceden haber verilmeksizin değişebilir; seyahatten önce ilgili makamın kendi güncel duyurusunu okumanız gerekir.

Tek ülke, birden fazla düzen

Irak Cumhuriyeti federal bir yapıya sahiptir. Bu yapı içinde IKBY, kendi idari yetkileri bulunan bir bölgedir. Bölge Başkanlığının resmî tanıtımında IKBY, Erbil, Süleymaniye, Duhok ve Halepçe vilayetlerinden oluşan anayasal bir bölge olarak tanımlanmaktadır (kaynak).

T.C. Bağdat Büyükelçiliği'nin 12.08.2021 tarihli giriş izni rejimi duyurusu bu ayrımı doğrudan kurar: duyuruda anlatılan giriş izni rejimi, duyurunun kendi ifadesiyle Erbil, Süleymaniye ve Duhok dışındaki tüm Irak için tanımlanmış, IKBY için ayrı bir uygulama tarif edilmiştir.

Federal Irak tarafı

Aynı duyuruya göre umuma mahsus (bordo) pasaport hamili Türk vatandaşları Irak'a giriş iznine tabidir ve seyahatten önce Irak'ın Türkiye'deki temsilciliklerinden etiket giriş izni alınması gerekmektedir. Bu temsilcilikler Irak Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği, Irak İstanbul Başkonsolosluğu ve Irak Gaziantep Başkonsolosluğu'dur.

Duyuruda diplomatik, hizmet ve hususi pasaport hamilleri için ayrı bir düzenleme tarif edilmektedir. Kendi pasaport türünüze karşılık gelen bölümü metnin kendisinden okuyun.

Bu duyurunun 2021 tarihli olduğunu ve metinde elektronik giriş izninden söz edilmediğini belirtmek gerekir. Bir duyuruda bir konunun geçmemesi, o konu hakkında bilgi değildir; yalnızca o metnin kapsamında olmadığı anlamına gelir. Aradan geçen sürede uygulamanın değişip değişmediğini, seyahat tarihinize en yakın duyuru üzerinden kontrol edin.

Elektronik başvuru kanalı

Irak Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği, elektronik giriş izni başvurularının evisa.iq üzerinden yapılabileceğini kendi sayfasında duyurmaktadır. Portalın işleticisi Irak İçişleri Bakanlığı'na bağlı Sivil Statü, Pasaport ve İkamet Genel Müdürlüğü'dür.

Portal, uygun ülkelerin listesini yayımlamamaktadır. Bu nedenle bu yazıda Türkiye'nin bu kanal kapsamında olup olmadığına dair bir beyanda bulunulmamaktadır. Kendi durumunuz için Büyükelçiliğin kendi sayfasını okuyun.

Büyükelçiliğin 24.07.2026 tarihli duyurusu güncel başvuru usulünü anlatmaktadır: başvuruların Türkiye'deki illerin coğrafi dağılımına göre Ankara Büyükelçiliği ile İstanbul Başkonsolosluğu arasında paylaştırıldığı belirtilmektedir. Duyuruda yer alan koşullar değişebildiği için burada tekrarlanmamaktadır; doğrudan duyurunun kendisine bakınız.

IKBY tarafı

Bölge tarafında uygulama farklıdır ve bunu ayrı resmî kaynaklar tarif eder.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Medya ve Enformasyon Dairesi'nin 19.02.2024 tarihli duyurusuna göre belirli ülkelerin vatandaşları bölgeye önceden giriş izni almadan gelebilmekte; pasaport sınır giriş noktasında ibraz edilmekte ve elektronik giriş izni girişte verilmektedir. Türkiye bu duyuruda sayılan ülkeler arasında yer almaktadır. Aynı duyuruda pasaportun en az altı ay geçerli olması şartı da belirtilmektedir. Bu altı aylık süre Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin 19.02.2024 tarihli duyurusunda yazan bir giriş şartıdır; bizim bir taahhüdümüz değildir. Şart değişebilir; güncel durumu duyurunun kendisinden doğrulayınız.

T.C. Bağdat Büyükelçiliği'nin 12.08.2021 tarihli duyurusunda ise bölgedeki havalimanları ve kara sınır kapılarında kaşe tatbiki ile giriş izni alınabildiği belirtilmektedir.

Bölgesel yönetimin kendi ziyaretçi bilgi sayfası ve kendi elektronik giriş izni portalı ayrıca yayındadır.

Güvenlik uyarısı: giriş mührü giriş izni değildir

Bu, yazının en önemli bölümüdür.

T.C. Erbil Başkonsolosluğu'nun 14.04.2014 tarihli seyahat ve giriş izni bilgi notunda şunlar yazmaktadır:

• Habur/İbrahim Halil sınır kapısında veya Erbil ile Süleymaniye havalimanlarında pasaporta vurulan giriş mührü, Irak giriş izni değildir. Bu mühür yalnızca Irak Kürt Bölgesi'ne giriş ve orada kalma hakkı verir.
• Bu mühürle Irak'ın diğer vilayetlerine geçilmesi hâlinde bu geçiş giriş izni olmadan giriş sayılmakta; hürriyeti bağlayıcı ceza, para cezası ve sınır dışı edilme riski doğmaktadır.
• Çalışma amacıyla girişte giriş mührünün veya turist giriş izninin yeterli olmadığı belirtilmektedir. Turistik giriş izni çalışma hakkı sağlamayabilir; çalışma ve ticari ziyaret ayrı değerlendirilir. Güncel izin koşullarını gideceğiniz bölge için resmî makamdan teyit ediniz.

Bu noktayı varsayımla geçmeyin. Seyahatinizde Erbil, Süleymaniye veya Duhok dışında bir şehre gitme ihtimali varsa, bunu planlama aşamasında ilgili makamlara sorun ve aldığınız cevabı kayda geçirin. Bir iznin coğrafi kapsamını yanlış varsaymanın sonucu geri dönüşü zor bir durum olabilir. Bu nedenle bu noktayı bilet almadan önce netleştirin.

Burada kendi hukuki değerlendirmemizi yapmıyoruz. Yukarıdaki ifadeler Başkonsolosluğun kendi metnine dayanır ve metnin güncel hâlini kendi sayfasından okumanız gerekir.

İki resmî kaynak arasındaki süre farkı

Bu yazıdaki iki resmî kaynak, bölgeye girişte tanınan kalış süresi konusunda farklı süreler belirtmektedir. Bu farkı gizlemek yerine olduğu gibi aktarıyoruz.

T.C. Erbil Başkonsolosluğu'nun 14.04.2014 tarihli bilgi notu ile T.C. Bağdat Büyükelçiliği'nin 12.08.2021 tarihli duyurusu, kalış süresi bakımından aynı bilgiyi vermemektedir. Her iki metin de resmîdir, tarihleri farklıdır ve her ikisi de bugün yayındadır. Hangisinin bugün yürürlükte olduğunu bu yazı belirleyemez; bu, ilgili temsilcilikten teyit edilmesi gereken bir sorudur.

Sürenin uzunluğu kadar önemli bir nokta daha var: her iki kaynak da bu iznin yalnızca bölge için geçerli olduğunda hemfikirdir. Yani coğrafi kapsam konusunda çelişki yoktur.

Giriş kapısı türü

Hava yoluyla giriş ile kara sınır kapısından giriş aynı prosedüre tabi olmayabilir. Bir duyuru havalimanlarından söz ediyorsa, kara kapılarını da kapsadığı sonucuna varılamaz.

Kara yoluyla seyahat planlıyorsanız kullanacağınız sınır kapısını isim olarak belirleyin ve o kapıya ilişkin uygulamayı ayrıca sorun. Transit geçişler tek bir yolculuk içinde birden fazla giriş ve çıkış içerebilir; her giriş ayrı bir işlemdir.

Sık karıştırılan bir konu

T.C. Bağdat Büyükelçiliği'nin yayımladığı bazı giriş izni duyuruları, Irak vatandaşlarının Türkiye giriş izni hakkındadır. Yani ters yöndeki seyahati düzenler ve Türk vatandaşının Irak giriş izniyle ilgisi yoktur. Bir duyuruyu okurken ilk belirlemeniz gereken şey, hangi ülkenin vatandaşı için hangi ülkeye giriş anlatıldığıdır.

Planlama sırası

• Hangi şehirlere gideceğinizi belirleyin. IKBY şehirleri ile federal Irak vilayetlerini ayrı ayrı işaretleyin.
• Hangi giriş kapısını kullanacağınızı belirleyin.
• Pasaport türünüzü ve seyahat amacınızı netleştirin.
• Pasaportunuzun geçerlilik süresini kontrol edin.
• Bu bilgilerle birlikte resmî kaynaklara bakın ve ilgili makamlara sorun.
• Birden fazla bölgeye gidecekseniz iznin coğrafi kapsamını ayrıca ve açıkça sorun.
• T.C. Dışişleri Bakanlığı ile Türkiye'nin Irak'taki temsilciliklerinin güncel uyarılarını okuyun.
• Ancak bu adımlardan sonra bilet ve konaklama rezervasyonu yapın.

Bu sıralama, en yaygın hatayı önler: önce bileti alıp sonra bilgiyi aramak.

Neden burada kesin kural yok

Bu yazıda her bilgi kaynağı ve tarihiyle verilmiştir. Buna rağmen Irak'a şu kanaldan girilir biçiminde kesin bir cümle bulamazsınız. Bunun nedeni bilgi eksikliği değil, böyle bir beyanın yalnızca ilgili ülkenin resmî makamlarına ait olmasıdır. Yukarıdaki süre farkı bunun somut bir örneğidir: iki resmî kaynak farklı şey söylüyorsa, aradaki farkı bir özel kuruluş kapatamaz.

Bizim yapabileceğimiz şey, hangi soruyu kime sormanız gerektiğini ve resmî metnin nerede olduğunu göstermektir.

Ön Görüşme Talep Edin — Irak seyahatinizin planlama aşamasındaki bu ayrımları birlikte gözden geçirelim.