Prag, Viyana ve Budapeşte Gezi Rehberi: Üç Başkentte 12 Tarihî Durak

Kısaca

Prag, Viyana ve Budapeşte, Orta Avrupa'nın en çok birlikte gezilen üç başkentidir. Üçü de tarihî merkezleriyle UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır ve yüzyıllar boyunca Habsburg hanedanının yönettiği topraklarda bulunur. Prag'da Orta Çağ'ın Gotik şehri, Viyana'da imparatorluk sarayları ve Ringstraße, Budapeşte'de Tuna kıyıları ile Buda Kalesi öne çıkar. Viyana ve Budapeşte, Türk okuyucu için ayrıca Osmanlı tarihinin izlerini taşır.

Üç şehri aynı seyahatte görmek için en az altı–yedi gün ayırmanızı öneririz. Kara yoluyla Prag ile Viyana arası yaklaşık 330 km, Viyana ile Budapeşte arası yaklaşık 240 km'dir. Üç ülke de Schengen bölgesindedir; tek bir Schengen vizesiyle gezilir. Aşağıda her şehirden dört durak, toplam 12 yer ve rota için pratik notlar bulacaksınız.

Prag

UNESCO, Prag'ın tarihî merkezini 1992'de Dünya Mirası Listesi'ne aldı. Kayda göre şehir Vltava Nehri'nin iki yakasına yayılan siluetiyle Avrupa'nın en güzel şehirlerinden biridir; 14. ve 15. yüzyılların Gotik yapıları ile 18. yüzyılın Barok eserleri Orta Avrupa mimarisini etkilemiştir. 1348'de kurulan Prag Üniversitesi, Avrupa'nın en eski üniversitelerinden biridir.

1. Prag Kalesi ve Aziz Vitus Katedrali

Prag Kalesi'nin resmî sitesine göre kale büyük olasılıkla 880 civarında Přemysl hanedanından Prens Bořivoj tarafından kuruldu. Guinness Rekorlar Kitabı onu dünyanın bütünlüklü en büyük kale kompleksi olarak kaydeder. Kale bugün Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'nın da merkezidir. Ana girişte her gün öğle saatinde törenle nöbet değişimi yapılır.

Kalenin ortasındaki Aziz Vitus Katedrali'nin yapımına 1344'te başlandı; katedral ancak 1929'da tamamlandı. Bu yüzden yapıda Gotik ile 19.–20. yüzyıl Neo-Gotik bölümler yan yana durur. Kale alanındaki Altın Sokak, surlara yaslanmış renkli küçük evleriyle bilinir.

2. Karlov Köprüsü

Vltava üzerindeki Karlov Köprüsü'nün yapımına 1357'de İmparator IV. Karl döneminde başlandı. Köprünün mimarı, Aziz Vitus Katedrali'nde de çalışan Peter Parler'dir. Köprünün iki ucunda Gotik kuleler bulunur. Korkuluklar boyunca dizilen Barok heykeller 17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın başında eklendi. Bugün köprüdeki heykellerin çoğu kopyadır; özgünleri müzede korunur.

Köprü gün içinde çok kalabalıktır. Sabah erken saatlerde yürürseniz köprüyü ve kale manzarasını daha sakin bir ortamda görebilirsiniz.

3. Eski Şehir Meydanı ve Astronomik Saat

Eski Şehir Meydanı, Prag'ın Orta Çağ'dan beri pazar ve toplanma yeridir. Meydanın bir yanında iki sivri kulesiyle Týn Kilisesi, diğer yanında Eski Belediye Binası bulunur. Belediye binasının duvarındaki astronomik saat (Orloj) 1410'da yapıldı. Saat, güneşin ve ayın gökyüzündeki konumunu da gösterir. Saat başlarında saatin üstündeki küçük pencerelerde havari figürleri belirir; bu gösteriyi izlemek için meydanda kalabalık toplanır.

4. Josefov (Yahudi Mahallesi)

Eski Şehir'in kuzeyindeki Josefov, Prag'ın tarihî Yahudi mahallesidir. UNESCO kaydında adı geçen Eski-Yeni Sinagog erken Gotik dönemden kalmadır ve Avrupa'da hâlâ ibadete açık en eski sinagoglardan biri olarak anılır. Mahalledeki Eski Yahudi Mezarlığı, üst üste gömülen kuşakların sıkışık mezar taşlarıyla tanınır.

Mahalledeki sinagogların bir kısmı müze olarak gezilir. Cumartesi günleri ve Yahudi bayramlarında kapalı olduklarını hesaba katın.

Viyana

UNESCO, Viyana'nın tarihî merkezini 2001'de Dünya Mirası Listesi'ne aldı. Kayıt, şehrin Kelt ve Roma yerleşimlerinden Orta Çağ ve Barok şehrine, oradan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun başkentine dönüşümünü anlatır. Viyana, 16. yüzyıldan 20. yüzyıla Avrupa müziğinin başkenti olarak anılır; Mozart, Beethoven ve Schubert bu şehirde yaşadı.

5. Schönbrunn Sarayı

Schönbrunn, Habsburg ailesinin yazlık sarayıdır. UNESCO kaydına göre buradaki küçük av köşkü, 1683'teki son Türk kuşatması sırasında tamamen yıkıldı. Yeniden yapılırken proje büyütüldü ve yapı imparatorluk sarayına dönüştü. 18. yüzyılda İmparatoriçe Maria Theresia döneminde sarayın bugünkü görünümü şekillendi. Saray ve bahçeleri 1996'da UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi.

Sarayın imparatorluk daireleri saatli biletle gezilir. Arkadaki Barok bahçeler, tepedeki Gloriette ve oradan saraya bakan manzara ziyaretin en çok sevilen bölümleridir.

6. Hofburg

Hofburg, Habsburgların yüzyıllar boyunca Viyana'daki ana sarayıydı. UNESCO kaydı sarayın ilk bölümlerinin Orta Çağ'da yapıldığını belirtir; yapı sonraki yüzyıllarda sürekli genişledi. Bugün bir bölümü Avusturya Cumhurbaşkanlığı'nın çalışma yeridir. İmparatorluk daireleri, Sisi Müzesi ve imparatorluk sofra takımlarının sergilendiği bölüm ziyarete açıktır.

Hofburg'un içindeki İspanyol Binicilik Okulu, Lipizzaner atlarıyla klasik binicilik gösterileri yapar. Sarayın hazine dairesinde Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'nun tacı ve imparatorluk nişanları sergilenir.

7. Aziz Stefan Katedrali ve tarihî merkez

Aziz Stefan Katedrali (Stephansdom), Viyana'nın tarihî merkezinin tam ortasındadır. UNESCO kaydına göre bugünkü Gotik yapı 14. ve 15. yüzyıllardan kalmadır. Renkli kiremitlerle desenlendirilmiş çatısı ve yaklaşık 136 metrelik güney kulesi şehrin simgelerindendir. Kuleye merdivenle çıkılabilir.

Katedralin çevresindeki Graben ve Kärntner Straße yaya caddeleri, Viyana'nın en canlı alışveriş ve yürüyüş alanlarıdır. Şehrin tarihî kahvehaneleri de bu çevrede yoğunlaşır.

8. Ringstraße, Opera ve Belvedere

19. yüzyılın ortasına kadar Viyana'nın iç kenti surlarla çevriliydi. İmparator Franz Joseph 1857'de surların yıkılmasına karar verdi. Yerlerine açılan geniş Ringstraße bulvarının çevresine Devlet Operası, Parlamento, Belediye Sarayı ve müzeler gibi anıtsal yapılar dizildi. Devlet Operası 1869'da açıldı.

Ringstraße'nin güneyindeki Belvedere, Osmanlılara karşı savaşlardaki komutanlığıyla tanınan Savoy Prensi Eugen için 18. yüzyılın başında yapılan Barok saray kompleksidir. Üst Belvedere bugün müzedir; Gustav Klimt'in "Öpücük" tablosu burada sergilenir.

Viyana ve Osmanlı tarihi

Viyana, Osmanlı ordusunun iki kez kuşattığı şehirdir: 1529'da Kanuni Sultan Süleyman, 1683'te Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasında. İkinci kuşatma 12 Eylül 1683'te şehrin kuzeyindeki Kahlenberg yamaçlarında yapılan savaşla sona erdi. Kahlenberg'den bugün Viyana'yı ve Tuna'yı geniş bir açıdan izleyebilirsiniz. Viyana kahvehane kültürünün kuşatmadan sonra Osmanlı ordusunun geride bıraktığı kahve çuvallarıyla başladığı anlatılır; tarihçiler bu hikâyeyi daha çok bir efsane olarak değerlendirir.

Budapeşte

UNESCO, Budapeşte'nin Tuna kıyılarını ve Buda Kalesi semtini 1987'de, Andrássy Caddesi'ni 2002'de Dünya Mirası Listesi'ne aldı. Kayda göre şehir, aslen birbirinden ayrı iki şehirden oluşur: sağ yakadaki tepelik Buda ve sol yakadaki düzlükte kurulan Pest. Osmanlı döneminde Budin adıyla anılan Buda, 1541'den 1686'ya kadar Osmanlı yönetiminde kaldı.

9. Parlamento, Zincirli Köprü ve Tuna kıyıları

Tuna'nın Pest yakasındaki Neo-Gotik Parlamento binası, UNESCO kaydına göre 1884–1904 yılları arasında inşa edildi. Mimarı Imre Steindl'dir. Binanın kubbe salonunda Macar Kutsal Tacı sergilenir; iç mekân rehberli turlarla gezilir.

Buda ile Pest'i bağlayan Zincirli Köprü, İngiliz mühendis William Tierney Clark'ın tasarımıdır ve 1849'da tamamlandı. UNESCO'ya göre köprü iki şehrin birleşmesini simgeledi; ancak Buda ve Pest resmî olarak 1873'te birleşti. Köprü İkinci Dünya Savaşı'nda yıkıldı ve savaştan sonra yeniden yapıldı. Akşam ışıklandırmasıyla köprüyü, Parlamento'yu ve Buda Kalesi'ni birlikte görmek için Tuna'da tekne turu iyi bir seçenektir.

10. Buda Kalesi, Matyas Kilisesi ve Balıkçı Tabyası

Buda Kalesi, UNESCO'ya göre 1241–1242 Moğol istilasından birkaç yıl sonra Kral IV. Béla tarafından kayalık bir tepeye kuruldu. Kale semtindeki saray, sonraki yüzyıllarda defalarca yıkılıp yeniden yapıldı; bugün müzelere ev sahipliği yapar.

Semtin ortasındaki Matyas Kilisesi, Osmanlı döneminde camiye çevrildi; TDV İslâm Ansiklopedisi bu yapıyı Fethiye Camii adıyla anar. Kilisenin önündeki Balıkçı Tabyası, mimar Frigyes Schulek'in tasarımıyla 1895–1902 yılları arasında yapıldı. Tabyanın kulelerinden Tuna'ya ve Parlamento'ya bakan geniş bir manzara açılır.

11. Gül Baba Türbesi ve Osmanlı hamamları

Gül Baba Türbesi, Budapeşte'deki en önemli Osmanlı yapısıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre asıl adı Câfer olan Gül Baba, Kanuni Sultan Süleyman'ın 1541 Budin seferine katıldı ve şehrin alınması sırasında vefat ederek oraya defnedildi. Türbe, 1543–1548 yılları arasında Budin Beylerbeyi Yahyâ Paşazâde Mehmed Paşa tarafından yaptırıldı. Türbenin bulunduğu tepe bugün Macarca "Gül Tepesi" anlamına gelen Rózsadomb adını taşır. Türkiye ve Macaristan'ın birlikte yürüttüğü restorasyonun ardından türbe ve çevresi ziyarete açıktır.

Budapeşte'nin termal su kaynakları Osmanlı döneminde hamamlara dönüştürüldü. Bu dönemden kalan Rudas ve Király hamamları, kubbeli ve sekizgen havuzlu yapılarıyla Osmanlı hamam mimarisini yansıtır. Rudas bugün de hamam olarak hizmet verir.

12. Andrássy Caddesi ve Kahramanlar Meydanı

Pest'in merkezinden şehir parkına uzanan Andrássy Caddesi, 19. yüzyılın sonunda Budapeşte'nin modern bir başkente dönüşmesinin simgesidir. Caddenin çevresinde Macar Devlet Operası ve zarif apartmanlar sıralanır. UNESCO'ya göre caddenin altında 1893–1896 yıllarında Avrupa kıtasının ilk metro hattı inşa edildi. Bu hat bugün de çalışır.

Caddenin sonundaki Kahramanlar Meydanı'nda, Macarların Karpat havzasına gelişinin bininci yılı olan 1896'daki kutlamalar için başlatılan Milenyum Anıtı yükselir. Meydanın arkasındaki şehir parkında Széchenyi termal hamamı bulunur.

Rota planı ve pratik notlar

• Sıralama. Rota genellikle Prag'dan başlayıp Viyana üzerinden Budapeşte'de biter ya da tersine işler. Viyana ile Budapeşte arasında Slovakya'nın başkenti Bratislava kısa bir mola için uygundur.
• Para birimleri. Avusturya ve Slovakya avro kullanır. Çek Cumhuriyeti'nin para birimi Çek korunası, Macaristan'ınki ise forinttir. Kartla ödeme yaygındır; küçük harcamalar için az miktarda yerel para bulundurmak işinizi kolaylaştırır.
• Saatli biletler. Schönbrunn ve Hofburg'un imparatorluk daireleri ile Budapeşte Parlamentosu saatli girişle gezilir. Turlarımızda programdaki girişler önceden ayarlanır.
• Mevsim. İlkbahar ve sonbahar en rahat dönemlerdir. Aralık ayında üç şehirde de Noel pazarları kurulur; günler kısa ve havalar soğuktur.
• Yürüyüş. Prag'ın Eski Şehir'i ve Buda Kalesi semti dik ve taş döşeli sokaklardan oluşur. Rahat ayakkabı tercih edin.

Turlarımızda Prag, Viyana ve Budapeşte

Üç başkenti birlikte görmek isteyenler için Orta Avrupa Turu Berlin'den başlar; Prag, Çeski Krumlov, Viyana ve Salzkammergut göl bölgesi üzerinden Budapeşte'ye ulaşır. Çeski Krumlov, Vltava kıvrımındaki 13. yüzyıl kalesi ve Orta Çağ dokusuyla 1992'den beri UNESCO listesindedir. Daha kısa bir program için Prag ve Budapeşte Turu, Prag ile Budapeşte'yi Bratislava üzerinden birleştirir.

Avusturya'yı ayrıntılı görmek isteyenler için Avusturya Turu, Viyana'dan sonra Wachau Vadisi, Salzburg, Hallstatt ve Innsbruck'a uzanır. Mozart'ın doğduğu Salzburg'un tarihî merkezi 1996'dan, Hallstatt'ın da içinde bulunduğu Salzkammergut kültürel peyzajı 1997'den beri UNESCO listesindedir.

Turlarımızda uçak bileti, Schengen vize başvurusu, havalimanında karşılama, transferler ve Türkçe rehberlik paket kapsamındadır. Bütün seçenekleri Orta Avrupa turları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Başvuru süreci için Schengen vize başvurusu rehberimize, Osmanlı mirasını takip eden başka bir rota için Balkanlarda Osmanlı izleri yazımıza bakabilirsiniz.