Umre nasıl yapılır?

Kısaca: umre dört adımda tamamlanır

Umre; mikat sınırında ihrama girmek, Kâbe'yi yedi şavt tavaf etmek, Safâ ile Merve arasında yedi şavt sa'y yapmak ve saçı tıraş ettirerek ya da kısaltarak ihramdan çıkmaktan oluşur. Bu sayfadaki anlatım, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Umre Yolcusu Rehberi ve Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar kitaplarına, ayrıca TDV İslâm Ansiklopedisi'ne dayanır.

Diyanet yayınları Hanefî mezhebini esas alır. Bu mezhebe göre ihram umrenin şartı, tavaf ise rüknüdür; sa'y ile saçı tıraş ettirmek veya kısaltmak vaciptir. Diğer mezheplerde ihram, tavaf ve sa'y rükün sayılır; Şâfiî mezhebinde tıraş da rükündür. Kendi mezhebinize göre tereddüt ettiğiniz bir konuyu kafile din görevlisine veya müftülüğe sorabilirsiniz.

Yola çıkmadan önce

Diyanet, umre yolcularının müftülüklerin düzenlediği bilgilendirme toplantılarına katılmasını ve kendilerine verilen yazılı ve görsel materyallerden yararlanmasını tavsiye eder. Yakınlarınızla helalleşmek de yolculuk öncesinin güzel geleneklerindendir.

İhrama girmeden hemen önce tırnaklar kesilir, saç, sakal ve bıyık düzeltilir, mümkünse gusül abdesti, değilse abdest alınır ve vücuda güzel koku sürülür. Bu gusül temizlik amacı taşıdığından âdetli kadınlar da gusledebilir. Telbiye ve dualar için Diyanet'in hac-umre eğitim sitesinde yer alan Hac ve Umre Duaları kitabından ve telbiye ses kayıtlarından yararlanabilirsiniz. Bavul ve belge hazırlığı için umre hazırlık listesi sayfasına bakın.

1. adım: Mikatta ihrama girmek

İhrama nerede girilir?

Mikat, Hz. Peygamber'in belirlediği ve dışarıdan gelenlerin ihramsız geçmemesi gereken sınır noktalarıdır. Diyanet rehberine göre doğrudan Cidde'ye uçan kafileler ihrama Türkiye'deki havalimanında girer. Önce Medine'ye gidenler ise Medine ziyaretinden sonra, Mekke yolu üzerindeki Zülhuleyfe'de (Âbâr-ı Ali Mescidi) ihrama girer.

Diyanet fetvalarına göre Cidde mikat sınırının içinde kaldığından, dışarıdan gelenler ihrama Cidde'de giremez. Kuzey ve batı yönünden hava veya deniz yoluyla gelenler, Cuhfe hizasını geçmeden ihrama girmelidir. TDV İslâm Ansiklopedisi, bugün harap durumdaki Cuhfe'nin yerini Râbiğ'in aldığını ve Türkiye yönünden doğrudan Mekke'ye gelenlerin mikatının Râbiğ olduğunu belirtir.

İhram kıyafeti

Erkekler iç çamaşırı, çorap, dikişli elbise ve ayakkabılarını çıkarır. Belden aşağıya sarılan izâr ve vücudun üst kısmını örten ridâ adlı iki parça dikişsiz örtüye bürünürler. Ayağın üst kısmındaki kemiği ve topukları açıkta bırakan terlik giyilir. Bele kemer bağlamak, sırta çanta almak ve şemsiye kullanmak serbesttir.

Kadınlar için özel bir ihram kıyafeti yoktur. Elbise, başörtüsü, çorap ve ayakkabı gibi günlük kıyafetlerini giyerler; yalnızca yüzlerini örtmezler. Diyanet'in Hac İlmihali kitabına göre eldiven giyebilirler. TDV İslâm Ansiklopedisi ise Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ve Şâfiî mezhebindeki mutemet görüşte kadının eldiven giymesinin sakıncalı sayıldığını aktarır.

İhram namazı ve niyet

Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır. Birinci rekâtta Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikinci rekâtta Fâtiha'dan sonra İhlâs sûresi okunur. Ardından umre yapmak istediğinizi belirtip Allah'tan bu ibadeti kolaylaştırmasını ve kabul etmesini dileyerek niyet edersiniz. Niyetin Arapça metni ve Türkçe anlamı Diyanet'in umre yayınlarında yer alır.

Telbiye

İhrama niyet edip telbiye getirerek girilir ve ihram yasakları bu andan itibaren başlar. Telbiyenin okunuşu şöyledir: "Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk. Lebbeyk, lâ şerîke leke lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, lâ şerîke lek." Bu sözlerle kul, Allah'ın davetine icabet ettiğini, O'nun ortağı olmadığını ve övgünün, nimetin ve hükümranlığın yalnız O'na ait olduğunu ifade eder.

Yolculuk boyunca telbiye, tekbir, tehlil ve salavat sık sık tekrarlanır; telbiyeyi her seferinde üç kez söylemek müstehaptır. Erkekler yüksek sesle, kadınlar ise sesini yükseltmeden okur. Diyanet rehberine göre Kâbe görüldüğünde telbiye bırakılır. TDV İslâm Ansiklopedisi, mezheplerin çoğunluğuna göre umrede telbiyenin tavafa başlarken sona erdiğini aktarır.

İhramlıyken yasak olanlar ve serbest olanlar

İhrama girdiğiniz andan ihramdan çıkıncaya kadar şu davranışlardan uzak durursunuz:

• Kavga etmek, kötü söz söylemek ve başkalarına zarar vermek.
• Harem bölgesinin bitkilerini kesmek veya koparmak; avlanmak.
• Saç ve sakal tıraşı olmak, vücudun herhangi bir yerinden kıl koparmak veya kesmek, tırnak kesmek.
• Vücuda ya da ihram örtüsüne koku veya parfüm sürmek; saç ve sakalı yağlamak veya boyamak; oje ve ruj kullanmak.
• Eşler arası cinsel ilişki, buna yol açabilecek davranışlar ve bu yönde konuşmalar.
• Erkekler için: dikişli elbise, eldiven, çorap ve ayakkabı giymek; başı ve yüzü örtmek. Kadınlar için: yüzü örtmek.

Yıkanmak, kokusuz sabun kullanmak, diş fırçalamak, iğne yaptırmak, yarayı sardırmak, saat ve yüzük takmak, omuza çanta asmak ve başı ile yüzü örtmeden üzerine battaniye almak ise yasak değildir. Yasakların ihlali, türüne göre sadakadan umrenin bozulmasına kadar uzanan sonuçlar doğurabilir. Böyle bir durumda kafile din görevlisine veya müftülüğe danışın. Konunun ayrıntısı ihram yasakları ve kadınlar için ihram yazımızdadır.

2. adım: Umre tavafı

Mekke'de otele yerleştikten sonra mümkünse gusül abdesti, değilse abdest alınır. Tavaf abdestsiz, cünüp, âdetli veya lohusa hâlde yapılmaz. Mescid-i Haram'a tevazu ile girilir; Kâbe görüldüğünde tekbir ve tehlil getirilip dua edilir.

Tavafa Hacerülesved hizasından başlanır. Kâbe'yi sol tarafınıza alarak yedi şavt olarak tavaf etmeye niyet edersiniz. Ellerinizi omuz hizasına kaldırıp "Bismillâhi Allâhu ekber" diyerek Hacerülesved'i selamlarsınız. Kalabalık yoksa ve kimseye eziyet vermeyecekse Hacerülesved öpülebilir; kalabalıkta uzaktan selamlamak yeterlidir. Diyanet rehberi, selamlamanın sünnet, insanlara eziyet vermenin ise haram olduğunu hatırlatır.

Her şavt Hacerülesved hizasında başlar ve orada biter. Rükn-i Yemânî de uzaktan selamlanabilir ama öpülmez; diğer köşeler selamlanmaz. Tavafı Hatîm'in dışından dolaşarak, avret yerleri örtülü olarak ve gücünüz yetiyorsa yürüyerek yapmak ve yedi şavta tamamlamak vaciptir. Tavafın ilk dört şavtı farzdır.

Ardından sa'y yapılacak tavaflarda erkekler iki sünnete uyar. Iztıba, ihram örtüsünün üst parçasını sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atmak ve sağ omzu açık bırakmaktır; tavaf boyunca sürer. Remel ise ilk üç şavtta koşmadan, hızlı ve çalımlı yürümektir. Kalabalıkta remel yapılmaz; kadınlar ise ıztıba ve remel yapmaz.

Tavafta belirli duaları okumak zorunlu değildir. Diyanet fetvalarına göre Kur'an'da ve hadislerde geçen duaları okumak daha uygundur. Bununla birlikte bildiğiniz duaları okuyabilir, Arapça telaffuzda güçlük çekiyorsanız duanın Türkçe anlamıyla yakarabilirsiniz. Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında, Bakara sûresinin 201. âyetinde geçen duayla başlayan duanın okunması tavsiye edilir. Tavaf sırasında abdestiniz bozulursa tavafı bırakıp abdest alır, kaldığınız yerden devam edersiniz; dilerseniz baştan da başlayabilirsiniz.

Tavaf namazı ve zemzem

Yedi şavt tamamlanınca uygun bir yerde iki rekât tavaf namazı kılınır; Hanefîlere göre bu namaz vaciptir. Makam-ı İbrahim'in arkasında kılmak efdaldir, ancak izdihamda tavaf edenlere engel olacağından orada ısrar etmek uygun değildir. Rekâtlarda Fâtiha'dan sonra Kâfirûn ve İhlâs sûreleri okunur. Namazdan sonra dua edilir ve zemzem içilir. Mümkünse Mültezem'de ve Hatîm'de de dua edilir.

3. adım: Safâ ile Merve arasında sa'y

Tavaftan sonra Safâ tepesine gidilir. Sa'yin geçerli olması için geçerli bir tavaftan sonra yapılması gerekir. Safâ'da Kâbe'ye dönülür, tekbir, tehlil ve salavat getirilip dua edilir ve sa'ye niyet edilir.

Safâ'dan Merve'ye her gidiş bir şavt, Merve'den Safâ'ya her dönüş bir şavt sayılır. Dört gidiş ve üç dönüşle yedi şavt tamamlanır ve sa'y Merve'de biter. Yeşil ışıklarla işaretlenen bölümde erkekler kısa adımlarla hafifçe koşar gibi yürür; buna hervele denir. Kadınlar hervele yapmaz.

Diyanet fetvasına göre Hanefî mezhebinde sa'yin ilk dört şavtı farz, yediye tamamlamak vaciptir. Gücü yetenin sa'yi yürüyerek yapması da vaciptir. Hasta, yürüyemeyecek kadar yaşlı ve engelli kişiler tekerlekli sandalye kullanabilir. Diyanet fetvalarına göre sa'yi abdestli yapmak sünnettir. Tavafı abdestli yaptıktan sonra sa'y sırasında abdesti bozulan kişinin sa'yi geçerlidir. Sa'yden sonra kılınması gereken bir namaz yoktur. Yaşlı yakınınızla gidiyorsanız yaşlı ebeveynle umre yazımız işinize yarayabilir.

4. adım: Tıraş veya kısaltma ve ihramdan çıkış

Sa'y bitince erkekler saçlarını tamamen tıraş ettirir ya da kısaltır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre tamamen tıraş daha faziletlidir. Hanefîlere göre kısaltmada saçın en az dörtte biri alınmalıdır. Kadınlar saçlarının uçlarından bir parmak boğumu kadar keser. Diyanet fetvasına göre bu kesimin saçın en az dörtte birinden yapılması gerekir. Sakal tıraşıyla ihramdan çıkılmaz.

İhramdan çıkma aşamasına gelmemiş kişi ne kendisini ne de başkasını tıraş edebilir. Bu aşamaya gelenler ise birbirini tıraş edebilir. Tıraşla birlikte ihramdan çıkılır, normal kıyafetler giyilir ve umre tamamlanmış olur. Diyanet fetvasına göre Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde tavaf, sa'y ve tıraşı ara vermeden peş peşe yapmak sünnettir.

Kadınlara özel notlar

• Özel ihram kıyafeti yoktur; günlük kıyafetler giyilir ve yüz açık bırakılır. Eldiven konusundaki mezhep farkı yukarıdaki "İhram kıyafeti" bölümünde açıklanmıştır.
• Telbiye, tekbir ve dualar sesi yükseltmeden okunur; remel, ıztıba ve hervele yapılmaz.
• Âdetli bir kadın niyet edip telbiye getirerek ihrama girebilir ve âdetli olduğu süre boyunca da ihram yasaklarına uyar. Temizlendikten sonra gusledip tavaf ve sa'yini yapar; yasaklar, saçını kısaltarak ihramdan çıktığında sona erer.
• Tavafı tamamladıktan sonra âdet başlarsa sa'y bu hâlde yapılabilir.
• Diyanet, âdeti geciktiren ilaç kullanmadan, organizasyonun alacağı tedbirlerle umreyi tamamlamayı daha uygun bulur; ilaç kullanılması hâlinde ibadetin geçerli olduğunu da belirtir. İlaç kararı için hekiminize danışın.
• Kalabalık yerlerde izdihamdan uzak durmak ve namazı kadınlara ayrılan bölümde kılmak tavsiye edilir.

Özel bir durumunuz varsa müftülüğe danışabilirsiniz. Kafilenizde kadın irşat görevlisi varsa ona da sorabilirsiniz. Belgelerle ilgili konular için umre için gerekli belgeler sayfasına, diğer sorular için umre hakkında sık sorulan sorular sayfasına, rehberin tamamı için umre rehberi sayfasına göz atın.