Hac nasıl yapılır?

Kısaca: hac hangi sırayla yapılır?

Diyanet'in yayınlarına göre Türkiye'den giden hacıların çoğu temettu haccı yapar. Sıra özetle şöyledir:

1. Mekke'ye varınca umre yapılır: ihram, umre tavafı, sa'y ve tıraşla ihramdan çıkış.
2. Zilhicce'nin 8'i (Terviye günü) hac için yeniden ihrama girilir.
3. Zilhicce'nin 9'u (Arefe günü) Arafat'ta vakfe yapılır.
4. Bayram gecesi Müzdelife'de vakfe yapılır ve taş toplanır.
5. Bayramın birinci günü Akabe cemresine taş atılır, kurban kesilir, tıraş olunur.
6. Ziyaret tavafı ve haccın sa'yi yapılır.
7. Bayramın ikinci ve üçüncü günleri üç cemreye taş atılır.
8. Mekke'den ayrılırken veda tavafı yapılır.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve Diyanet'in Hac İlmihali ile Adım Adım Hac Rehberi'ni temel alır. Uygulamada kafile başkanınızın ve din görevlinizin yönlendirmesine uyun. Kişisel durumunuzla ilgili dinî sorular için müftülüğe danışın.

Haccın üç yapılış şekli

• İfrad: Yalnız hac için ihrama girilir; umre yapılmaz.
• Temettu: Hac aylarında önce umre yapılıp ihramdan çıkılır, aynı mevsimde hac için yeniden ihrama girilir.
• Kıran: Umre ve hac tek ihramda birleştirilir; umreden sonra ihramdan çıkılmaz.

İki ibadetin farklarını hac ve umre arasındaki farklar yazımızda ele aldık.

Haccın farzları ve vacipleri

Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre Hanefi mezhebinde haccın farzları üçtür: ihrama girmek (şart), Arafat'ta vakfe ve ziyaret tavafı (rükün). Sa'y, Müzdelife vakfesi, şeytan taşlama, tıraş olma veya saçları kısaltma ve veda tavafı ise vaciptir.

Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde bu sayım farklıdır; örneğin bu mezheplerde sa'y rükün sayılır. İlmihale göre rükünlerden biri usulüne göre yapılmazsa hac sahih olmaz. Bir vacip terk edilirse hac geçerli olur, ancak ceza gerekir.

Adım adım temettu haccı

1. Umre: ihram, tavaf, sa'y ve tıraş

İhrama girmeden önce temizlik yapılır, mümkünse gusül abdesti alınır. Erkekler dikişli elbiselerini çıkarıp izar ve rida denen iki parça örtüye bürünür. Kadınlar için özel bir ihram örtüsü yoktur; kendi kıyafetleriyle ihrama girer, yüzlerini örtmezler. Kerahat vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır, umreye niyet edilip telbiye getirilir. Bu andan itibaren ihram yasakları başlar.

Diyanet rehberine göre doğrudan Cidde'ye uçan kafileler Türkiye'deki havalimanında ihrama girer. Önce Medine'ye gidenler ise Medine-Mekke yolundaki Âbâr-ı Ali (Zülhuleyfe) Mescidi'nde ihrama girer.

Mekke'de Hacerülesved hizasından başlayarak Kâbe'nin etrafında yedi şavt umre tavafı yapılır ve iki rekât tavaf namazı kılınır. Ardından Safa'da başlayıp Merve'de biten yedi şavtlık sa'y yapılır. Son olarak saçlar tıraş edilir veya kısaltılır; kadınlar için saç ucundan bir parmak boğumu kadar kesmek yeterlidir. Böylece umre tamamlanır. Umrenin ayrıntılarını umre nasıl yapılır sayfasında bulabilirsiniz.

2. Terviye günü: hac ihramı (8 Zilhicce)

Umreden sonra Arafat'a çıkılacak güne kadar Mekke'de ibadetle vakit geçirilir. Diyanet bu dönemde özellikle nafile tavafı tavsiye eder. Zilhicce'nin 8'inde umre öncesindeki hazırlıklar tekrarlanır, hacca niyet edilir ve telbiye getirilir. Telbiyeye, bayramın ilk günü Akabe cemresine ilk taş atılana kadar devam edilir.

Hac İlmihali'ne göre Terviye günü Mina'ya gidip geceyi orada geçirmek sünnettir. Ancak günümüzde izdiham nedeniyle kafileler Terviye günü otobüslerle doğrudan Arafat'a çıkarılmaktadır.

3. Arafat vakfesi (9 Zilhicce)

Arafat vakfesi haccın en önemli rüknüdür. Hacılar Arefe günü kafileye ayrılan çadırlarda namaz, Kur'an, dua, zikir ve tövbeyle vakit geçirir. Öğle ve ikindi namazları öğle vaktinde birlikte kılınır (cem-i takdim). Ardından kıbleye dönülerek ayakta vakfe yapılır ve güneş batana kadar Arafat'ta kalınır.

Akşam namazı Arafat'ta veya yolda kılınmaz. Diyanet rehberine göre kafileler, merkez çadırdan anons yapılmadan çadırlarından ayrılmaz.

4. Müzdelife (bayram gecesi)

Güneş battıktan sonra Müzdelife'ye geçilir. Yatsı vakti girince akşam ve yatsı namazları birlikte kılınır (cem-i tehir). Hanefi mezhebine göre Müzdelife vakfesinin vakti, bayram sabahı tan yerinin ağarmasından güneşin doğuşuna kadardır. Maliki mezhebine göre vakfe arefe akşamından bayram sabahının fecrine kadar yapılabilir. Diyanet, kalabalık nedeniyle Maliki görüşünü esas alarak Mina'ya geçişi uygun bir vakitte yaptırır.

Şeytan taşlamada kullanılacak taşlar burada toplanır; ilk gün atılacak yedi taşın Müzdelife'den toplanması müstehaptır. Diyanet rehberi, kafilelerin bayram günlerinde Mina'da gecelemediğini, bu nedenle dördüncü gün taş atılmadığını belirtir ve toplam 49 taş toplanmasını öngörür.

Diyanet'in 2027 broşürüne göre Diyanet organizasyonunda Arafat'tan Müzdelife'ye otobüsle geçiliyor. Müzdelife'den şeytan taşlama alanına yaklaşık 6 km, taşlama alanından Harem'e yaklaşık 8 km yürüneceği belirtiliyor. Bu bilgiler değişebilir, resmî kaynaktan doğrulayınız.

5. Bayramın birinci günü: taş, kurban ve tıraş (10 Zilhicce)

Mina'da yalnız Akabe cemresine, halk arasındaki adıyla "büyük şeytan"a yedi taş atılır. İlk taşla telbiye sona erer. Hanefi görüşüne göre atış vakti bayram sabahı fecirle başlar. Şafii ve Hanbeli mezheplerine göre gece yarısından sonra başlar. Diyanet, izdiham nedeniyle atışın kafile başkanının belirleyeceği uygun bir vakitte yapılmasını öngörür. Sağlığı yerinde olan kişi taşları bizzat atmalıdır; hastalar vekâlet verebilir.

Temettu ve kıran haccı yapanların kesmesi gereken hedy kurbanı, Diyanet organizasyonunda vekâleten kesilir ve kafile başkanına bildirilir. Hedy kurbanının Harem sınırları içinde kesilmesi gerekir.

Ardından saç tıraş edilir veya kısaltılır. Buna birinci tehallül denir: cinsel ilişki dışındaki ihram yasakları sona erer. Taşlama, kurban ve tıraş arasındaki sıraya uymak Ebu Hanife'ye göre vacip, çoğunluğa göre sünnettir. Diyanet, kurbanlar vekâleten kesildiği için taşlama ile tıraş arasındaki sıraya uyulmasını yeterli görür.

6. Ziyaret tavafı ve haccın sa'yi

Farz olan ziyaret tavafının bayramın ilk üç günü içinde, üçüncü gün güneş batmadan yapılması uygun olur. Diyanet rehberi, mazereti nedeniyle bu günlerde yapamayanların daha sonra da yapabileceğine dair içtihatlara yer verir. İmkân olursa tavaf, taşlama ve tıraşın yapıldığı gün yapılır.

Tavaf ve tavaf namazından sonra, daha önce yapılmamışsa haccın sa'yi yapılır. Böylece ikinci tehallül gerçekleşir ve bütün ihram yasakları sona erer.

7. Teşrik günlerinde şeytan taşlama (11–12 Zilhicce)

Bayramın ikinci ve üçüncü günlerinde, zevalden yani güneşin tepe noktasını geçmesinden sonra sırasıyla küçük, orta ve büyük cemreye yedişer taş atılır. Küçük ve orta cemreden sonra kenara çekilip dua edilir. Büyük cemreden sonra beklenmeden ayrılınır. Zevalden önce atılan taşların zevalden sonra yeniden atılması gerekir.

8. Veda tavafı

Mekke'den ayrılmadan önce veda tavafı yapılır. Ziyaret tavafından sonra nafile tavaf yapmış olan kişi, veda tavafını yapamadan ayrılmak zorunda kalırsa o nafile tavaf veda tavafının yerine geçer. Özel hâli nedeniyle veda tavafını yapamadan ayrılmak zorunda kalan kadınlara ceza gerekmez.

Bir bakışta hac günleri

Kadınlar ve özel durumlar

• Âdetli kadınlar niyet edip telbiye getirerek ihrama girer. Namaz ve tavaf dışındaki görevleri yerine getirir, tavaflarını temizlendikten sonra yapar.
• Kadınlar tavafta ıztıba ve remel, sa'yde hervele yapmaz; telbiye ve tekbirde seslerini yükseltmez.
• Gücü yeten kişinin tavafı ve sa'yi yürüyerek yapması vaciptir. Tekerlekli sandalye gibi durumlar için kafile din görevlisine danışın.
• İhramlıyken kaçınılması gerekenler için ihram yasakları ve kadınlar için ihram yazımıza bakabilirsiniz.

Kayıt ve hazırlık adımları için hac kayıt süreci ve hac için gerekli belgeler sayfalarımıza, genel bilgi için hac rehberi ana sayfamıza göz atabilirsiniz. Sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.