İhram Yasakları ve Kadınlar İçin İhram

Kısa cevap

İhram, hac veya umreye niyet edip telbiye getirerek girilen bir hâldir. İhrama giren kişi, ihramdan çıkıncaya kadar normalde serbest olan bazı davranışlardan uzak durur. Bu yasakların bir kısmı kadın ve erkek herkes için geçerlidir: saç ve tırnak kesmemek, koku sürünmemek, cinsel ilişkiden ve ona yol açan davranışlardan kaçınmak, avlanmamak, Harem bölgesinin bitkilerine zarar vermemek, kavga ve kötü sözden uzak durmak. Giyimle ilgili yasaklar ise yalnız erkeklere yöneliktir.

Kadınlar için özel bir ihram kıyafeti yoktur. Günlük, örtünmeye uygun kıyafetlerini giyerler; ihram süresince yüzlerini örtmezler. Âdetli bir kadın da ihrama girebilir; tavaf dışındaki her şeyi yapar, umre tavafını temizlendikten sonra yapar.

Bu yazı, Diyanet İşleri Başkanlığının hac ve umre eğitim portalındaki fetvaları, Diyanet'in "Umre Yolcusu Rehberi"ni ve TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "İhram" maddesini özetler. Fetva değildir. Kendi özel durumunuz için kafilenizdeki din görevlisine, müftülüğe veya Diyanet'in fetva hizmetlerine danışın. Umrenin adımlarını sırasıyla görmek için umre nasıl yapılır sayfamıza bakabilirsiniz. Umreyle ilgili bütün rehber sayfalarımızı umre rehberimizde bulabilirsiniz.

İhram nedir, ne zaman başlar?

Diyanet'in fetvasına göre ihram, hac veya umreyi yapmaya niyet etmek ve telbiye getirmektir. Hanefî mezhebine göre niyet ve telbiye ihramın rüknüdür; Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre rükün niyettir, telbiye sünnettir. İhrama girildiği andan itibaren ihram yasakları başlar.

İhrama nerede girileceği de önemlidir. Diyanet'e göre Cidde, âlimlerin çoğunluğuna göre mikât sınırının içinde kalır; bu nedenle dışarıdan gelenler Cidde'de ihrama giremez, mikât hizasını geçmeden ihrama girmelidir. Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi bunu şöyle uygular: Doğrudan Cidde'ye uçacak umre yolcuları Türkiye'deki havalimanlarında ihrama girer; önce Medine'ye gidenler ise Mekke yolundaki Zülhuleyfe (Âbâr-ı Ali) Mescidi'nde ihrama girer. Uçuş planınızı kafile görevlinizle önceden konuşun.

İhrama girmeden önce gusletmek sünnettir. Bu gusül temizlik amaçlı olduğu için âdetli veya lohusa kadınlar da gusledebilir. Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır. Ardından niyet edilir ve telbiye getirilir. Telbiyenin Arapça metnini, okunuşunu ve anlamını Diyanet'in Hac ve Umre Duaları (yeni sekmede açılır) sayfasında bulabilirsiniz.

Herkes için geçerli ihram yasakları

Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi ve TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "İhram" maddesi, kadın ve erkek herkes için geçerli yasakları şu başlıklarda toplar:

• Saç, kıl ve tırnak: Saç ve sakal tıraşı olmak, bıyık kesmek, vücudun herhangi bir yerindeki kılları kesmek veya koparmak, tırnak kesmek.
• Koku ve süslenme: Vücuda veya ihram örtüsüne koku sürmek, parfüm kullanmak; saçı, sakalı, bıyığı yağlamak veya boyamak. Diyanet'in rehberi oje ve ruj kullanmayı da bu yasaklar arasında sayar.
• Cinsel yasaklar: Eşiyle ilişkiye girmek, buna yol açabilecek davranışlarda bulunmak ve şehevi duyguları tahrik edici şeyler konuşmak.
• Av ve doğa: Kara hayvanı avlamak veya avcıya yardım etmek. Harem bölgesinin, yani Mekke ve çevresinin bitkilerini kesmek veya koparmak ise ihramlı olsun olmasın herkese yasaktır.
• Davranış: Kavga etmek, sövmek, kötü söz ve davranışlarda bulunmak, başkalarına zarar vermek.

Diyanet'in rehberi ihramı yalnız bir kıyafet değişikliği olarak değil, davranış biçimindeki bir değişim olarak anlatır ve yasakları, canlı cansız hiçbir şeye zarar vermeme bilincini kazandıran bir eğitim olarak yorumlar. TDV İslâm Ansiklopedisi de av yasağının bölgenin doğal dengesini korumayı ve ihramlıyı merhamet duygusunu incitecek işlerden uzak tutmayı amaçladığını belirtir.

Yalnız erkeklere yönelik giyim yasakları

Erkekler ihramda izâr ve ridâ adı verilen iki parça dikişsiz örtüye bürünür. Diyanet'in rehberi ve TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre şu giyim yasakları erkeklere yöneliktir:

• Dikişli elbise ve iç çamaşırı türü giysiler giymek.
• Başı kısmen veya tamamen örtmek.
• Yüzü örtmek. Diyanet'in rehberi bunu erkeklere yönelik yasaklar arasında sayar; Diyanet'in fetvasına göre bu, Hanefî ve Mâlikî mezheplerinin görüşüdür. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde yüzü örtme yasağı yalnız kadınlar içindir.
• Eldiven ve çorap giymek.
• Topukları ve ayağın üstünü kapatan ayakkabı giymek.

Diyanet'in fetvasına göre ayakların üstünü tam kapatmayan, arkası kayışlı terlik veya sandalet giyilebilir. Ceket, palto gibi giysileri kollarını geçirmeden omuza almak da yasak değildir. Ailenizdeki erkeklerle birlikte gidiyorsanız bu farkları birlikte gözden geçirmeniz işinizi kolaylaştırır.

Kadınlar için ihram: neler farklı?

Kıyafet. Diyanet'e göre kadınların ihrama girdikten sonra bürünmesi gereken özel bir kıyafet yoktur. Elbise, başörtüsü, çorap ve ayakkabı gibi günlük kıyafetlerini giyerler; başörtülerini yüzleri açık kalacak şekilde örterler. İhramlıyken elbiselerini değiştirmelerinde de sakınca yoktur.

Yüz. Kadının ihramlıyken yüzünü örtmesi yasaktır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre ihtiyaç duyulduğunda örtmesi câiz görülmüştür. Diyanet'in fetvasında ise başın üst tarafından yüze sarkıtılan örtünün (sedl) ve tıbbi maskenin olağan bir giysi sayılmadığı, bu nedenle ihram yasağı ihlali oluşturmadığı belirtilir.

Eldiven. Bu konuda mezhepler arasında görüş farkı vardır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hanefî fakihleri, kadının ihramının yüzünde olduğunu bildiren hadise dayanarak kadınların eldiven giymesinde sakınca görmez. Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri ile Şâfiî mezhebindeki tercih edilen görüşe göre ise kadınların eldiven giymesi de sakıncalıdır.

Ses ve hareket. Diyanet'in rehberine göre kadınlar telbiye, tekbir, tehlil ve salavat getirirken ve dua ederken seslerini yükseltmez. Tavafta remel ve ıztıbâ, sa'yde hervele yapmazlar. Kalabalık yerlerde mümkün olduğunca izdihama girmemeye, namazı kadınlara ayrılan bölümde kılmaya özen gösterirler.

İhramdan çıkış. Diyanet'in rehberine göre kadınların ihramdan çıkmak için saçlarının ucundan bir parmak boğumu kadar kesmeleri yeterlidir. Diyanet'in fetvası bunu Hanefî mezhebine göre saçın en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmek olarak açıklar; Şâfiî mezhebine göre üç telden az olmamak üzere saçın bir kısmını kesmek yeterlidir.

Hazırlık sırasında kıyafet ve malzeme seçimi için umre hazırlık listesi sayfamızdan yararlanabilirsiniz.

Âdet ve lohusalık hâlinde ihram ve umre

Diyanet'in fetvalarına göre âdetli veya lohusa olmak ihrama girmeye engel değildir. Bu durumdaki kadın, mikât sınırını geçmeden ihram namazı kılmaksızın niyet edip telbiye getirerek ihrama girer. Tavaf dışındaki bütün görevlerde diğer yolcularla aynı hükümlere tabidir.

Âdet veya lohusalık hâlinde kadınlar namaz kılmaz, Kâbe'yi tavaf etmez ve gerekmedikçe mescide girmez. Dua edebilir; zikir ve dua anlamı taşıyan âyetleri okuyabilir, kelime-i şehadet, istiğfar ve salavat getirebilirler.

Diyanet'in rehberine göre âdetliyken ihrama giren veya ihrama girdikten sonra âdet görmeye başlayan kadınlar, umreyi özel günleri geçtikten sonra yapar. Bu süre boyunca ihramlı kalırlar ve ihram yasakları devam eder. Temizlendikten sonra gusledip tavaf ve sa'ylerini yapar, saçlarını kısaltarak ihramdan çıkarlar.

Bazı özel durumlar için Diyanet'in fetvaları şöyle yol gösterir:

• Tavaftan sonra âdet başlarsa: Umre tavafını tamamladıktan sonra âdet kanaması başlayan kadın sa'yini bu hâlde yapabilir; kendisine bir ceza gerekmez.
• Kafile Mekke'den ayrılacaksa: Öncelikle yapılması gereken, temizleninceye kadar Mekke'de kalıp tavafı sonra yapmaktır. Bu imkân yoksa mezheplerin farklı görüşleri vardır. Hanefî mezhebine göre kadın âdetli olarak umre tavafını yapar ve ceza olarak bir küçükbaş hayvan (dem) kurban eder; imkân bulup tavafı iade ederse ceza düşer. Şâfiî mezhebine göre âdetliyken yapılan tavaf geçerli değildir. Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine ait bazı kaynaklara göre ise kanamanın kesildiği ara temizlik zamanı gözetilerek guslü yapılıp tavaf edilebilir. Diyanet, ihtiyaca göre bu görüşlerden biriyle amel edilebileceğini belirtir. Böyle bir durumda kafilenizdeki kadın irşat görevlisine veya din görevlisine danışmanız en sağlıklı yoldur.
• Âdet geciktirici ilaç: Diyanet'e göre kadınların âdet düzenini değiştiren ilaçlara başvurmadan, organizasyonun alacağı tedbirler çerçevesinde umreyi tamamlamaları daha uygundur. Bununla birlikte âdetin ilaçla geciktirildiği durumda yapılan ibadetler geçerlidir. İlaç kullanımı konusunda hekiminize danışın.
• Tekerlekli sandalye iten âdetli kadın: Diyanet'e göre âdetli bir kadının mescide girmemesi gerekir. Ancak herhangi bir tavafa niyet etmeden, tekerlekli sandalyeyle tavaf etmek durumunda olan birine yardım için tavaf alanına girerse ceza gerekmez. Yaşlı bir yakınınızla gidiyorsanız yaşlı ebeveynle umre yazımız da işinize yarayabilir.

Bir yasak çiğnenirse ne olur?

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre ihram yasaklarının ihlali, ihlalin ağırlığına göre farklı sonuçlar doğurur: koyun veya keçi kurban etmek (dem), fıtır sadakası miktarında bağış (fidye), daha hafif durumlarda sadaka vermek ya da oruç tutmak. Diyanet'in rehberi de cezaların en hafifinden en ağırına doğru bir miktar sadaka vermekten umrenin iptaline kadar uzandığını, ihtiyaç hâlinde ayrıntının din görevlilerinden öğrenilmesi gerektiğini belirtir. Birkaç örnek:

• Giyim: Diyanet'in fetvasına göre Hanefî mezhebinde ihramlı erkeğin bir gündüz veya bir gece boyunca dikişli elbise giymesi dem; daha kısa süre giymesi fıtır sadakası gerektirir.
• Mazeret: Hastalık gibi bir mazeret, yasak olan davranışı mubah kılsa da cezayı düşürmez; ancak kişiye seçim hakkı tanır. Diyanet'in fetvalarına göre Hanefî mezhebinde dem gerektiren durumlarda kişi bir küçükbaş hayvan kesmek, üç gün oruç tutmak veya altı fakire birer fitre miktarı sadaka vermek seçeneklerinden birini tercih edebilir; daha hafif ihlallerde ise bir fitre miktarı sadaka vermek veya bir gün oruç tutmak seçeneklerinden biri tercih edilir.
• Kendiliğinden olanlar: Vücuttan kendiliğinden düşen saç ve kıllar için bir şey gerekmez. Kırılan tırnağın koparılması da ceza gerektirmez.
• Unutma ve bilgisizlik: Bu konuda mezhepler farklı düşünür. Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre unutarak veya bilmeyerek işlenen yasak da ceza gerektirir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise elbise giymek ve koku sürünmek gibi yararlanma türündeki yasaklarda unutma ve bilgisizlik mazeret sayılır; saç ve tırnak kesmek gibi yasaklarda sayılmaz.
• Cinsel ilişki: Diyanet'in fetvasına göre Hanefî mezhebinde umre tavafının ilk dört şavtı tamamlanmadan ilişkide bulunmak umreyi bozar; umre tamamlanır, sonra kazâ edilir ve her biri için ceza olarak dem gerekir.

Bir yasağı çiğnediğinizi düşünüyorsanız bunu kendi başınıza değerlendirmek yerine kafilenizdeki din görevlisine sorun.

İhramlıyken yasak olmayanlar

Diyanet'in rehberi ve fetvaları, günlük hayatın gereklerinin ihramı engellemediğini açıkça belirtir. Şunlar yasak değildir:

• Yıkanmak, kokusuz sabun kullanmak, diş fırçalamak, diş çektirmek, kan aldırmak, iğne yaptırmak.
• Kol saati, yüzük, bilezik, gözlük ve toka takmak; kemer bağlamak; omuza çanta asmak.
• Baş ve yüz dışındaki bir yere atel, bandaj veya sargı kullanmak.
• Başı ve yüzü örtmeden battaniye, pike gibi şeylerle vücudu örtmek.
• Tıbbi maske takmak ve şemsiye kullanmak.
• Tedavi amacıyla ilaç, merhem veya krem sürmek.

Kokulu sabun, deterjan ve ıslak mendil konusunda Diyanet'in fetvası şöyledir: Kokusuz temizlik malzemeleri tavsiye edilir; ancak bu tür ürünlerin koku sürünme amacı olmadan, temizlik için kullanılması ceza gerektirmez.

Hac ile umrenin ihram açısından farkları için hac ve umre arasındaki farklar yazımıza, sık sorulan diğer konular için umre SSS sayfamıza bakabilirsiniz. Umreye hangi kurum veya acentayla gideceğinize karar verirken acenta seçerken dikkat edilecekler yazımız yol gösterebilir.