Roma'da Gezilecek Tarihî Yerler: Kolezyum'dan Vatikan'a 12 Durak

Kısaca

Roma'da tarihî yerler üç katmanda toplanır. Birinci katman antik Roma'dır: Kolezyum, Roma Forumu, Palatino Tepesi ve Pantheon. İkinci katman Vatikan'dır: San Pietro Bazilikası, Vatikan Müzeleri ve Sistina Şapeli. Üçüncü katman Rönesans ve Barok dönemin meydanları ile çeşmeleridir: Piazza Navona, Trevi Çeşmesi ve İspanyol Merdivenleri. Bu yerlerin çoğu birbirine yürüme mesafesindedir. Şehrin öne çıkan yerlerini görmek için en az iki dolu gün ayırmanızı öneririz.

Roma'nın tarihî merkezi 1980'den beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir. Vatikan 1984'te ayrı olarak listeye girdi. Antik Via Appia yolu da 2024'te "Via Appia. Regina Viarum" adıyla listeye eklendi. Aşağıda bu üç katmandan seçtiğimiz 12 durağı tarihçeleri ve ziyaret notlarıyla bulacaksınız.

Roma'yı anlamak için kısa bir çerçeve

UNESCO kaydına göre efsane, Roma'nın MÖ 753'te Tiber Nehri kıyısında Romulus ve Remus tarafından kurulduğunu anlatır. Şehir önce Roma Cumhuriyeti'nin, sonra Roma İmparatorluğu'nun merkezi oldu. 4. yüzyıldan itibaren Hristiyan dünyasının da merkezine dönüştü. Hristiyan Roma, antik şehrin üzerine kuruldu; eski yapıların alanını, binalarını ve malzemesini yeniden kullandı. 15. yüzyıldan sonra papalar şehri Rönesans ve ardından Barok anlayışla yeniden biçimlendirdi.

Bu katmanlaşma, Roma'yı gezerken sürekli karşınıza çıkar. Bir kilisenin altında antik bir tapınak, bir meydanın altında antik bir stadyum, bir kalenin içinde bir imparator mozolesi bulabilirsiniz. Gezinizi bu gözle planlamak, gördüğünüz yapıları daha kolay yerine oturtmanızı sağlar.

Antik Roma

1. Kolezyum (Flavius Amfitiyatrosu)

Roma'nın simgesi olan Kolezyum'un asıl adı Flavius Amfitiyatrosu'dur. Yapımına İmparator Vespasianus döneminde başlandı; amfitiyatro MS 80 yılında oğlu Titus tarafından açıldı. Gladyatör dövüşleri, hayvan gösterileri ve kamuya açık törenler için kullanıldı. Ortaçağda zaman zaman taş ocağı gibi kullanıldı, depremlerden zarar gördü. Bugün ayakta kalan bölümü bile antik dünyanın en büyük amfitiyatrosu hakkında güçlü bir fikir verir.

Kolezyum, Roma Forumu ve Palatino Tepesi bugün aynı arkeolojik park yönetimine bağlıdır. Girişler saatli biletle yapılır ve yoğun dönemlerde biletler erken tükenir. Arena katı ve yer altı bölümleri gibi alanlar ayrı ziyaret seçenekleriyle gezilir.

2. Roma Forumu ve Palatino Tepesi

Roma Forumu, antik şehrin siyasi, dinî ve ticari merkeziydi. Senato binası (Curia), tapınaklar, bazilikalar ve zafer takları burada yan yana durur. Forumun içinden geçen Via Sacra, zafer alaylarının izlediği yoldu. Forumun ucundaki Titus Takı, MS 70'te Kudüs'ün alınmasını anar. Takın iç yüzündeki kabartmalarda Kudüs Tapınağı'ndan alınan ganimetler görülür. Diğer uçta Septimius Severus Takı yükselir.

Forumun hemen yanındaki Palatino Tepesi, efsaneye göre Roma'nın kurulduğu yerdir. İmparatorluk döneminde imparatorların sarayları bu tepeye yapıldı. Avrupa dillerinde "saray" anlamına gelen kelimeler, tepenin Latince adı Palatium'dan türemiştir. Tepenin güney kenarından antik araba yarışlarının yapıldığı Circus Maximus'un geniş alanını görebilirsiniz.

3. Pantheon

Pantheon, Roma'nın en iyi korunmuş antik yapısıdır. Bugünkü yapı, 2. yüzyılın başında İmparator Hadrianus döneminde inşa edildi. Cephedeki yazıt ise ilk yapıyı yaptıran Marcus Agrippa'nın adını taşır. Yapı 609 yılında kiliseye dönüştürüldü; kesintisiz kullanım sayesinde günümüze sağlam ulaştı.

İçeri girdiğinizde dikkatinizi ilk çeken şey, ortasındaki açıklıktan gün ışığı alan büyük beton kubbe olur. Kubbenin çapı ile zeminden tepeye kadar olan yükseklik birbirine eşittir; ikisi de yaklaşık 43 metredir. Rönesans ressamı Rafael'in mezarı da Pantheon'dadır. Yapı 2023'ten bu yana biletle gezilir; dinî ayin saatlerinde ziyaret kısıtlanabilir.

4. Caracalla Hamamları

Caracalla Hamamları, 3. yüzyılın başında İmparator Caracalla döneminde yapılan büyük bir kamu hamamıydı. Sıcak, ılık ve soğuk su salonlarının yanında spor alanları, bahçeler ve kütüphane bölümleri de bulunuyordu. Bugün yüksek tuğla duvarları ve yer yer korunmuş mozaik zeminleri gezilebilir.

Şehir merkezinin kalabalığından biraz uzakta olduğu için daha sakin bir ziyaret sunar. Yaz aylarında hamamların kalıntıları arasında açık hava sahnesinde opera ve konser programları düzenlenir.

5. Via Appia Antica ve katakomblar

Via Appia, MÖ 312'den itibaren sansör Appius Claudius Caecus'un yetkisiyle yapılan ve Roma'yı Capua'ya bağlayan askerî yoldur. UNESCO kaydına göre güzergâhı kesin olarak bilinen en eski Roma yoludur. Yol sonradan güneyde Brundisium'a (bugünkü Brindisi) kadar uzatıldı. Romalılar ona "yolların kraliçesi" anlamında Regina Viarum dediler.

Şehre yakın bölümde yol kenarında antik mezar anıtları ve erken Hristiyan dönemine ait yer altı mezarlıkları, yani katakomblar bulunur. San Callisto ve San Sebastiano katakombları rehberli turlarla gezilir. Bu bölge bugün geniş bir arkeolojik park içindedir. Yürüyüş veya bisikletle gezmek için uygun bir yarım gün planı oluşturur.

Vatikan

6. San Pietro Bazilikası ve Meydanı

Vatikan, 11 Şubat 1929 tarihli Lateran Antlaşması ile tanımlanan bağımsız bir devlettir ve Roma'nın ortasında yaklaşık 44 hektarlık bir alanı kaplar. UNESCO'ya göre burası, Havari Petrus'un mezarının bulunduğu yer olarak Hristiyanlık tarihinin merkezlerinden biridir. İlk bazilika 4. yüzyılda İmparator Konstantin döneminde kuruldu. Bugünkü bazilika 16. yüzyılda yeniden inşa edildi. Kubbe Michelangelo'nun tasarımıdır. Bazilikanın önündeki elips biçimli meydanı çevreleyen sütunlu revakları ise Bernini tasarladı.

Bazilikaya girişte güvenlik kontrolü yapılır ve kıyafet kuralı uygulanır: omuzların ve dizlerin örtülü olması beklenir. Kubbeye çıkış ayrı bir bölümdür; son kısım dar merdivenlerle tırmanılır.

7. Vatikan Müzeleri ve Sistina Şapeli

Vatikan Müzeleri, papaların yüzyıllar boyunca topladığı antik heykelleri, Rönesans resimlerini ve haritaları sergiler. Rafael'in fresklerle süslediği odalar ve uzun Haritalar Galerisi en çok ziyaret edilen bölümler arasındadır. Müze yolunun sonunda Sistina Şapeli yer alır. Şapelin tavan fresklerini Michelangelo 1508–1512 yılları arasında, sunak duvarındaki "Son Yargı" freskini ise 1536–1541 yılları arasında yaptı.

Müzeler pazar günleri, ayın son pazarı dışında, genellikle kapalıdır; dinî bayramlarda da kapanış günleri olabilir. Güncel takvimi müzenin resmî sitesinden kontrol edin. Sistina Şapeli'nde fotoğraf çekmek yasaktır ve sessiz olunması istenir.

8. Castel Sant'Angelo

Tiber kıyısındaki bu silindir biçimli yapı, 2. yüzyılda İmparator Hadrianus'un mozolesi olarak inşa edildi. Sonraki yüzyıllarda kaleye, hapishaneye ve papalar için sığınağa dönüştü. Vatikan'a "Passetto" adı verilen yükseltilmiş bir geçitle bağlanır. Bugün müze olarak gezilir. Terasından San Pietro'nun kubbesini ve Tiber'i birlikte gören geniş bir manzara açılır. Yapının önündeki melek heykelli Sant'Angelo Köprüsü de Bernini atölyesinin heykelleriyle süslüdür.

Rönesans ve Barok Roma

9. Piazza Navona

Piazza Navona'nın uzun ve oval biçimi rastlantı değildir. Meydan, 1. yüzyılda İmparator Domitianus'un yaptırdığı stadyumun yerini ve biçimini korur. Ortasındaki Dört Nehir Çeşmesi'ni Bernini 1651'de tamamladı. Çeşmedeki dört figür, o dönem bilinen dört kıtanın büyük nehirlerini temsil eder. Karşısındaki Sant'Agnese in Agone Kilisesi'nin cephesi ise Bernini'nin çağdaşı Borromini'ye aittir.

Meydan gün boyu canlıdır. Sabah erken saatlerde gelirseniz çeşmeleri ve cepheleri kalabalık olmadan görebilirsiniz.

10. Trevi Çeşmesi

Trevi Çeşmesi, Roma'nın en tanınmış Barok çeşmesidir. Çeşmeyi besleyen su yolu, MÖ 19'da Agrippa'nın yaptırdığı antik Aqua Virgo su kemerine dayanır. Bugünkü anıtsal çeşme Nicola Salvi'nin tasarımıdır ve 1762'de tamamlandı. Ortadaki figür denizlerin hâkimi olarak tasvir edilen Okeanos'tur.

Çeşmeye sırtınızı dönüp suya bozuk para atma geleneği yaygındır. Toplanan paralar belediye tarafından yardım kuruluşlarına aktarılır. Çeşmenin önü gün boyu kalabalıktır. Erişim düzeni yoğunluğa göre değişebileceği için görevlilerin yönlendirmesine uyun.

11. İspanyol Merdivenleri ve Piazza di Spagna

Piazza di Spagna'yı tepedeki Trinità dei Monti Kilisesi'ne bağlayan geniş merdivenler 1720'lerde yapıldı. Meydanın adı, yakındaki İspanya Büyükelçiliği'nden gelir. Merdivenlerin dibindeki tekne biçimli Barcaccia Çeşmesi 17. yüzyıla aittir. Belediye kuralları basamaklarda oturmayı yasaklar; görevliler bu kurala uyulmasını ister.

Merdivenlerden başlayan Via Condotti ve çevresi alışveriş caddeleriyle bilinir. Tepeye çıktığınızda kiremit çatıların ve kubbelerin üzerinden şehri izleyebilirsiniz.

12. Capitolino Tepesi ve Kapitol Müzeleri

Capitolino, Roma'nın yedi tepesinden biridir; antik dönemde şehrin en önemli tapınağı olan Jüpiter Tapınağı burada yükselirdi. Bugünkü meydanın düzenlemesi Michelangelo'nun tasarımına dayanır. Meydanın ortasında Marcus Aurelius'un atlı heykelinin kopyası durur; özgün bronz heykel müze içinde korunur.

Meydanı çevreleyen binalardaki Kapitol Müzeleri'nin temeli, 1471'de Papa IV. Sixtus'un Roma halkına bağışladığı bronz heykellere dayanır. Bu nedenle dünyanın en eski halka açık müzelerinden biri olarak anılır. Tepenin arka tarafındaki teraslardan Roma Forumu'nun bütününü yukarıdan görebilirsiniz.

Roma'yı gezerken pratik notlar

• Biletleri önceden planlayın. Kolezyum ve Vatikan Müzeleri saatli girişle gezilir ve yoğun dönemlerde biletler erken tükenir. Turlarımızda programdaki girişler önceden ayarlanır.
• Kıyafet kuralına hazırlıklı olun. San Pietro Bazilikası ve diğer kiliseler için omuzları ve dizleri örten kıyafetler seçin. Yazın yanınızda ince bir şal taşımak pratik bir çözümdür.
• Yürümeye hazır olun. Tarihî merkezin önemli bölümü yürüyerek gezilir. Kaldırım taşlı sokaklar için rahat ve kaymayan ayakkabı tercih edin.
• Sıcağı hesaba katın. Temmuz ve ağustos aylarında öğle saatleri çok sıcak geçer. Açık arkeolojik alanları sabah erken saatlere planlamak işinizi kolaylaştırır. Şehrin dört bir yanındaki "nasone" adı verilen sokak çeşmelerinden içme suyu doldurabilirsiniz.
• Kapanış günlerine bakın. Bazı müzeler pazartesi, Vatikan Müzeleri ise genellikle pazar günü kapalıdır.

En uygun mevsim genellikle ilkbahar ve sonbahardır; nisan–haziran ile eylül–ekim ayları hem iklim hem de gezme temposu açısından daha rahattır.

Turlarımızda Roma

Roma ve Vatikan, Büyük İtalya Turu ile Roma, Floransa ve Venedik Turu rotalarında yer alır. Büyük İtalya Turu, Roma'dan sonra Siena, San Gimignano, Floransa, Pisa, Venedik, Verona ve Milano üzerinden Como Gölü'ne uzanır. Roma, Floransa ve Venedik Turu ise İtalya'nın üç büyük sanat şehrini daha kısa bir programda birleştirir.

Her iki turda da uçak bileti, Schengen vize başvurusu, havalimanında karşılama, transferler ve Türkçe rehberlik paket kapsamındadır. Tüm seçenekleri İtalya turları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Başvuru süreci için Schengen vize başvurusu rehberimize, Avrupa'nın diğer büyük başkenti için Paris'te gezilecek yerler yazımıza göz atabilirsiniz.