Karadeniz Turu: Sümela'dan Ayder Yaylası'na

Karadeniz turu hakkında

Bu sayfa, Karadeniz turumuz için Trabzon, Rize ve Artvin'de rotada görülebilecek yerleri anlatır: Trabzon'daki tarihî yapılar, Çaykara'daki Uzungöl, Rize'de Kaçkar Dağları eteklerindeki yayla ve dereler, Artvin'in orman içindeki gölleri. Hangi durakların güncel programda olduğunu bize sorun.

Bölgenin asıl karakteri, denizden kısa bir mesafede başlayan dik yamaçlar, sık orman ve yıl boyu düşen yağmurdur. Bu yüzden Karadeniz gezisinde hava koşulu planın bir parçasıdır: aynı gün içinde kıyıda ılık bir hava, yaylada serin ve nemli bir hava görebilirsiniz.

Gün gün program, çıkış tarihleri, ulaşım ve konaklama ayrıntıları ile katılım koşulları bu sayfada yer almaz; bunlar için bize ulaşın, güncel bilgiyi size doğrudan iletelim.

Rotada neler görülebilir?

Aşağıdaki yerler Doğu Karadeniz rotasının öne çıkan duraklarıdır. Hangi durakların güncel programda yer aldığını ve ziyaret sırasını bize sorabilirsiniz. Bilgiler T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı, Trabzon Valiliği ve Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kaynaklarına dayanır.

Sümela Manastırı

Kültür Portalı'na göre Sümela Manastırı, Trabzon'un Maçka ilçesinde, Altındere Vadisi'ne hâkim Karadağ'ın eteklerinde, sarp bir kayalık üzerine kurulmuştur ve halk arasında Meryem Ana Manastırı olarak da bilinir. Yapı vadiden yaklaşık 300 metre yüksekliktedir. Rivayete göre manastır MS 4. yüzyılda kurulmuş, en parlak dönemini XIX. yüzyılda eklenen büyük binalarla yaşamış, 1923'ten sonra tamamen boşaltılmıştır.

Kaya kilisesinin ve bitişiğindeki şapelin duvarları, çoğunlukla Hz. İsa ve Hz. Meryem'in hayatına dair sahnelerin işlendiği fresklerle kaplıdır. Manastır, 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ndedir. Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, restorasyonun ardından manastırın 1 Temmuz 2021'de yeniden ziyarete açıldığını duyurmuştur.

Kültür Portalı'na göre manastır Trabzon'a 47, Maçka'ya 17 kilometre uzaklıktadır. Yoldan sonra orman içinde yaklaşık 300 metrelik bir yürüyüş, ardından ana girişe çıkan dar ve uzun bir merdiven vardır.

Trabzon Ayasofya Camii

Kültür Portalı, yapıyı Geç Bizans kiliselerinin güzel bir örneği olarak tanımlar ve Trabzon İmparatorluğu hükümdarı I. Manuel Komnenos zamanında, 1250-1260 yılları arasında inşa edildiğini belirtir. Fatih Sultan Mehmed'in Trabzon'u fethinden sonra camiye çevrilmiş, restorasyonun ardından 1966'da müze olmuş, 2013'ten bu yana yeniden cami olarak hizmet vermektedir.

Yapının en dikkat çeken cephesi güney cephesidir; burada Hz. Âdem ile Havva'nın yaratılışı kabartma bir friz hâlinde anlatılır. İçerideki freskler 1957-1961 yılları arasında temizlenerek açığa çıkarılmıştır. Batıdaki çan kulesi Trabzon Valiliği'ne göre 1427 yılına tarihlenir. Yapı şehir merkezinin girişinde, sahildedir.

Boztepe

Trabzon Valiliği'nin ifadesiyle şehre hâkim olan Boztepe semti, Trabzon'u ve kıyıyı yukarıdan görmek için uygun bir noktadır. Semtteki Ahi Evren Dede Camii'nin yapım tarihi bilinmemektedir; Valilik, Şemseddin Sâmi'ye dayanarak burada Orhan Gazi döneminde Ahi Evren'in bir derviş dergâhı yaptırdığı bilgisini aktarır. Caminin bitişiğindeki kare planlı, kubbeli türbe 1887-1888'de onarılarak bugünkü hâlini almıştır.

Uzungöl

Kültür Portalı'na göre Uzungöl, Trabzon'a 99, Çaykara'ya 19 kilometre uzaklıkta ve deniz seviyesinden 1.090 metre yüksekliktedir. Göl, yamaçlardan düşen kayaların Haldizen Deresi'nin önünü kapatmasıyla oluşmuştur. Dik yamaçlar ve orman örtüsü gölü çevreler; yakındaki Şerah köyünün eski ahşap evleri bu manzarayı tamamlar. Çevre; doğa yürüyüşü, kuş gözlemi ve yakın yaylalara geziler için de kullanılır.

Ayder Yaylası

Kültür Portalı'na göre Ayder Yaylası, Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinin 19 kilometre güneydoğusunda ve 1.350 metre rakımdadır. Kaçkar Dağları'na kuzey yönünden yapılan tırmanışların başlangıç noktasıdır. Zengin bitki örtüsü ve kaplıcasıyla bölgenin en çok tercih edilen tatil yerlerinden biridir. Yaylada hava kıyıya göre daha serin olabilir ve gün içinde hızla değişebilir.

Fırtına Deresi

Kültür Portalı'na göre Fırtına Deresi, Kaçkar Dağları'nın Karadeniz'e bakan yamaçlarından inen derelerin birleşmesiyle oluşur ve 57 kilometre boyunca akarak Ardeşen'in yaklaşık 2 kilometre batısından denize dökülür. Dere; çay ve meyve bahçeleri arasından, hâlâ kullanılan tarihî taş kemer köprülerin altından geçer. Kültür Portalı, Fırtına Deresi'ni Rize'de rafting için öne çıkan yer olarak anar ve özellikle aşırı yağmurlardan sonra dikkatli olunması gerektiğini vurgular.

Zil Kale

Kültür Portalı'na göre Zil Kale, Çamlıhemşin ilçe merkezinin 15 kilometre güneyinde, Fırtına Deresi'nin batı yamaçlarında kuruludur. Kalenin üzerinde durduğu sarp kaya denizden 750, dere yatağından yaklaşık 100 metre yüksekliktedir. Dış surlar, orta surlar ve iç kaleden oluşan yapı, İspir'e ulaşan ortaçağ kervan yolunun güvenliğini sağlayan kalelerden biridir. Restorasyonu 2011'de tamamlanan kaleye, dış kalenin kuzeybatısındaki bir patikadan çıkılır.

Borçka Karagöl (Artvin)

Artvin'de öne çıkan doğal alanlardan biri Borçka Karagöl'dür. Kültür Portalı'na göre göller, 1800'lü yıllarda Klaskur Yaylası yakınındaki bir tepenin kayarak Klaskur Deresi'nin önünü kapatmasıyla oluşmuştur. Zengin orman örtüsüyle çevrili göl, Borçka–Camili karayolu üzerinde ve Borçka'ya 27 kilometre uzaklıktadır.

Kimler için uygun?

• Doğa yürüyüşünü ve yayla manzarasını tarihî yapılarla birleştirmek isteyenler,
• Fotoğraf çekmeyi, göl ve dere kıyısında vakit geçirmeyi sevenler,
• Bizans ve Osmanlı dönemlerinden kalan yapıları yerinde görmek isteyenler,
• Serin bir yaz molası arayan aileler ve küçük gruplar.

Sümela'daki orman yolu ve merdiven, Zil Kale'deki patika gibi bölümler yürüme gerektirir. Hareket kısıtlılığı olan bir yakınınızla katılacaksanız bunu kayıt öncesinde bize bildirin; hangi durakların sizin için uygun olduğunu birlikte değerlendirelim.

Mevsim, yağmur ve yayla iklimi

Doğu Karadeniz'de yağmur mevsimden bağımsız bir gerçektir. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 1927-2025 ölçümlerine göre Rize'de her ayın ortalama yağışlı gün sayısı 13 ile 16 arasındadır; ortalama aylık yağış ekimde en yüksek, mayısta en düşük düzeydedir. Trabzon'da ise en az yağış temmuzda, en fazla yağış ekimde görülür.

• Yaz: Kıyıda hava ılık ve nemlidir; yaylalar serinler. Yayla gezileri için en çok tercih edilen dönemdir.
• Sonbahar: MGM verilerine göre hem Rize'de hem Trabzon'da yağışın en yoğun olduğu dönemdir; gezi planında yağmurlu günlere pay bırakın.
• İlkbahar: Rize'de aylık yağışın görece azaldığı dönemdir, ancak yaylalarda hava serin olabilir.
• Kış: Yüksek kesimlerde kar ve yol koşulları rotayı etkileyebilir.

Bu ölçümler il merkezlerindeki istasyonlara aittir; yaylalarda hava daha serin ve değişken olabilir. Yola çıkmadan önce Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün (yeni sekmede açılır) güncel tahminlerini ve uyarılarını kontrol edin. Sümela gibi ören yerlerinde ziyaret saatleri dönemsel olarak değişebilir; gitmeden önce resmî müze sayfasından doğrulayınız.

Hazırlık: kimlik, kıyafet ve sağlık

Kimlik belgesi

1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesi, otel ve pansiyon gibi konaklama yerlerinin işleticilerine yerli veya yabancı herkesin kimlik kayıtlarını tutma yükümlülüğü verir. Bu yüzden konaklamalı bir turda T.C. kimlik kartınızı, yabancı uyruklu katılımcılar ise pasaportlarını yanlarında bulundurmalıdır. Mevzuat değişebilir; güncel metni resmî kaynaktan doğrulayınız.

Kıyafet

• Yazın bile yanınıza hafif bir yağmurluk veya su geçirmez bir mont alın.
• Katmanlı giyinin: kıyıdaki ılık havadan yayladaki serin havaya geçerken kolayca bir kat ekleyip çıkarabilirsiniz.
• Islak taş, merdiven ve orman yolunda kaymaz tabanlı, rahat ayakkabı tercih edin.
• Ayasofya cami olarak hizmet verdiği için omuz ve dizleri örten kıyafet, kadınlar için başörtüsü uygundur. Sümela gibi tarihî dinî yapılarda da sade ve saygılı bir kıyafet tercih edin.

Sağlık ve güvenlik

T.C. Sağlık Bakanlığı, nem oranı yüksek olduğunda terleme yoluyla vücut ısısının yeterince düşmeyebileceğini belirtir. Bakanlık; 65 yaş üstü kişileri, küçük çocukları, hamileleri ve kronik hastalığı olanları sıcaktan en çok etkilenen gruplar arasında sayar ve susuzluk hissedilmese de gün boyu yeterli sıvı alınmasını önerir. Düzenli kullandığınız ilaçları ve reçetenizi yanınıza alın; özel sağlık durumunuz için hekiminize danışın. Yoğun yağıştan sonra dere kenarlarında ve ıslak patikalarda dikkatli olun.

Güncel program için bize ulaşın

Karadeniz turumuzun güncel programını, çıkış tarihlerini ve katılım koşullarını öğrenmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Sunduğumuz hizmetin çerçevesini hizmet kapsamı sayfasında, diğer rotaları turlar sayfasında bulabilirsiniz.

Bölgedeki yerleri daha ayrıntılı anlatan Karadeniz'de gezilecek yerler rehberimize göz atabilirsiniz. Seyahat öncesinde hangi resmî kaynakları kontrol edeceğinizi ve acenta seçerken nelere bakacağınızı inanç turu öncesi resmî kaynak kontrol listemizde topladık. Anadolu'da başka bir kültür rotası arıyorsanız Konya ve Bursa manevi kültür rotası yazımız da ilginizi çekebilir.