Mescid-i Aksa Ziyareti: Alan, Kapılar, Kıyafet ve Adap

Seyahat öncesi güncel uyarıyı kontrol edin

Güvenlik notu: Kudüs'te güvenlik durumu ve Mescid-i Aksa'ya erişim kısa sürede değişebilir. Yola çıkmadan önce T.C. Dışişleri Bakanlığı'nın İsrail'e ve Filistin'e Yönelik Güvenlik ve Seyahat Duyurusu (yeni sekmede açılır) ile Filistin'e Seyahat Edecek Türk Vatandaşlarının Dikkatine (yeni sekmede açılır) sayfalarını ve T.C. Kudüs Başkonsolosluğu (yeni sekmede açılır) duyurularını okuyun. Seyahat öncesi güncel uyarıyı kontrol edin. Bu yazı resmî duyuruların yerine geçmez.

Kısaca

Mescid-i Aksa tek bir bina değildir. Kudüs Eski Şehir'in doğu kesiminde, surlarla çevrili Harem-i Şerif'in tamamıdır; Kubbetü's-Sahra da bu alanın içindedir. Halk arasında "Mescid-i Aksa" denilen cami ise alanın kıble tarafındaki Kıble Mescidi'dir.

Ziyaret saatleri ve kapılar sabit değildir. Namaz vakitleri, Ramazan, özel günler ve güvenlik gelişmeleri erişimi doğrudan etkiler; 2026'da alan bir süre girişlere tamamen kapatılmıştır. Bu yüzden bu yazıda saat listesi vermiyoruz. Alanın yapısını, kapıları, kıyafet ve adabı ve gün gün neyi kontrol etmeniz gerektiğini anlatıyoruz. Kudüs'teki diğer yerler için Kudüs ziyaret rehberimize bakabilirsiniz.

Mescid-i Aksa tam olarak neresi?

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Kâbe çevresiyle birlikte Mescid-i Harâm diye anıldığı gibi, Mescid-i Aksa da çevresiyle birlikte Harem-i Şerif olarak anılır. Bununla, içinde Kubbetü's-Sahra'nın da bulunduğu ve surlarla çevrili kutsal alan kastedilir. Ansiklopedi bu surların uzunluğunu kuzeyde 321, güneyde 283, doğuda 474 ve batıda 490 metre olarak verir.

Diyanet'in Kudüs Rehberi alanın 144 dönüm olduğunu belirtir ve içindeki mescitleri sayar: Kıble Mescidi, Kubbetü's-Sahra, Kadîm, Mervânî ve Burak mescitleri. Avlu, sebiller, kubbeler ve şadırvanla birlikte bu alanın tamamı ziyaretin konusudur.

Bu ayrım pratikte önemlidir. "Aksa'ya gittik" diyen biri yalnızca Kubbetü's-Sahra'yı görmüş olabilir. Rehberinizle konuşurken hangi yapıyı kastettiğinizi açıkça söylemeniz, programın eksik kalmasını önler.

İslâm'daki yeri

İslâm âlimleri, İsrâ sûresinin ilk âyetinde anılan ve çevresinin mübarek kılındığı bildirilen mescidin Beytülmakdis olduğu konusunda görüş birliği içindedir. Arapçada "aksâ" uzak demektir; ad, mabedin Mekke'ye uzaklığından gelir (TDV).

Mescid-i Aksa, hicretten sonra on altı-on yedi ay Müslümanların kıblesi olmuştur. Hadislerde ibadet ve ziyaret için yolculuk yapılan üç mescitten biri olarak geçer; diğer ikisi Mescid-i Harâm ve Mescid-i Nebevî'dir. Bu iki mescit için Mekke'de ziyaret edilecek yerler ve Medine'de ziyaret edilecek yerler yazılarımıza bakabilirsiniz.

TDV İslâm Ansiklopedisi, hadislere göre Hz. Peygamber'in İsrâ gecesinde Mescid-i Aksa'ya vardığında bineği Burak'ın bağlandığını ve orada peygamberlere imam olarak namaz kıldırdığını aktarır. Burada ibadet etmenin faziletine dair birçok hadis rivayet edilmiştir. Fakihlerin bu hadislere dayanarak kurduğu hükümleri ve Kudüs çevresindeki mekânlara dair rivayetlerin güvenilirliği üzerine tartışmaları, Diyanet İlmî Dergi'de yayımlanan bir makale ayrıntılı biçimde ele alır.

Kısa tarihçe

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hz. Ömer, Kudüs'ün anahtarlarını teslim aldıktan sonra molozlar altında kalmış alanı bizzat çalışarak temizletmiş, sahrenin güneyindeki düzlükte cemaate namaz kıldırmış ve buraya bir mescit yaptırmıştır. Bugünkü Kıble Mescidi'nin temeli Emevîler döneminde atılmıştır. Yapı 747-748, 775 ve 1034 depremlerinde ağır hasar görmüş; bugünkü binanın büyük bölümü 1034 depreminden sonraki Fâtımî onarımından kalmıştır.

Haçlılar döneminde yapının büyük kısmı Templier şövalyelerine verilmiştir. Selâhaddîn-i Eyyûbî Kudüs'ü geri aldıktan sonra mescidi eski hâline döndürmüş ve Nureddin Zengî'nin Halep'te yaptırdığı minberi buraya getirtmiştir. Osmanlı döneminde Kanuni Sultan Süleyman ve II. Mahmud dönemlerinde onarımlar yapılmış, II. Abdülhamid döneminde halı ve kandiller yenilenmiş; 1922'de başlayan kapsamlı onarımı Mimar Kemaleddin Bey yönetmiştir.

Alandaki başlıca mescitler ve yapılar

Kıble Mescidi

Alanın kıble tarafındaki bu cami, Diyanet Haber'in aktardığına göre Emevî Halifesi Velîd döneminde (705-715) büyük bir yapı olarak inşa edilmiştir. Bugün yaklaşık 80 x 55 metre ölçülerinde ve yedi neflidir. Mihrabı Selâhaddîn-i Eyyûbî'ye aittir.

Nureddin Zengî'nin yaptırdığı tarihî minber 21 Ağustos 1969'da çıkan yangında yanmış, benzeri yeniden yapılarak 2007'de yerine konmuştur (DİB). Mescidin içinde Hz. Zekeriyyâ'ya nispet edilen bir mihrap da bulunur.

Kubbetü's-Sahra

Sekizgen planlı bu yapıyı Emevî Halifesi Abdülmelik b. Mervân yaptırmıştır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre inşaat 685-686'da başlamış ve 691'de tamamlanmıştır. Ortadaki kutsal kayanın (sahre) altında, basamaklarla inilen küçük bir mağara vardır. Yapıya ana yönlere açılan dört kapıdan girilir.

TDV, Kubbetü's-Sahra'nın bir mescitten çok ziyaretgâh olarak planlandığını belirtir. Kayanın havada asılı durduğu ya da üzerinde ayak izi bulunduğu gibi halk arasında yaygın rivayetlerin hadis âlimlerince zayıf veya uydurma sayıldığını da not eder.

Mervânî Mescidi

Alanın güneydoğu köşesinde, yer altında, çok sayıda sütun ve koridordan oluşan geniş bir mescittir. Diyanet Haber'e göre Haçlılar bu bölümü "Süleyman'ın Ahırları" diye adlandırmıştır.

Kadîm Mescid

Kıble Mescidi'nin alt katında, iki koridor biçimindedir. Diyanet Haber'e göre uzun süre toprakla dolu kalan bu bölüm, 2000'li yılların başındaki restorasyonun ardından ibadete açılmıştır.

Burak Mescidi

Alanın güneybatı köşesinde, Faslılar (Mağribiler) Kapısı'nın hemen girişinde bulunan yer altı mescididir. Burak Duvarı'nın arkasına düşer. Diyanet Haber'e göre mescidin duvarındaki demir halka, Hz. Peygamber'in İsrâ gecesinde Burak'ı bağladığı rivayetini sembolize eder.

Ömer Mescidi, Hanımlar Mescidi ve İslâm Müzesi

Kıble Mescidi'nin güneydoğu köşesindeki küçük Ömer Mescidi'nin, Hz. Ömer'in yaptırdığı ilk mescidin yerinde olduğuna inanılır. Kıble Mescidi'nin güneybatısında, güney sur duvarına paralel uzanan yapının orta bölümü Hanımlar Mescidi, güneybatı bölümü ise İslâm Müzesi olarak kullanılır (Diyanet Haber).

Avludaki sebiller ve şadırvan

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Harem içinde farklı dönemlerden kalma birçok kubbe, dört minare ve beş sebil vardır. Kubbetü's-Sahra'nın yakınındaki Kayıtbay Sebili Memlük döneminden kalmadır. Kıble Mescidi'nin kuzeyindeki şadırvan ise 19. yüzyıla aittir.

Giriş kapıları

Harem-i Şerif'e Eski Şehir'in sokaklarından açılan birden fazla kapıyla girilir. Kaynaklarda öne çıkan iki kapı şunlardır:

• Bâbü's-Silsile (Zincirli Kapı): TDV, önünde Kanuni Sultan Süleyman döneminden kalma bir çeşme bulunduğunu belirtir. Birleşik Krallık Dışişleri Bakanlığı (FCDO) bu kapının çevresini, Eski Şehir'de şiddet olaylarının yaşandığı yerler arasında sayar.
• Faslılar (Mağribiler) Kapısı: Alanın güneybatısındadır; Burak Mescidi bu kapının hemen girişindedir (Diyanet Haber).

Hangi kapıların açık olduğu ve kimin hangi kapıdan girebileceği güvenlik durumuna göre değişebilir. FCDO'ya göre Ramazan döneminde girişte rutin üst araması uygulanır; bunu zaman planınıza katın. Görevlilerin yönlendirmesine uyun ve tartışmaya girmeyin.

Ziyaret saatleri neden değişken?

Mescid-i Aksa için güvenebileceğiniz, sabit ve resmî bir ziyaret saatleri listesi bulamadık. Erişimi belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Namaz vakitleri: Alan bir ibadet yeridir. Gezinizi namaz vakitlerine göre planlayın; cemaatle namaz sırasında gezmek yerine namaza katılmayı ya da beklemeyi tercih edin.
• Ramazan: FCDO, Ramazan'da İsrail makamlarının Mescid-i Aksa'ya girişte yaş ve cinsiyete dayalı kısıtlamalar ile rutin üst araması uyguladığını belirtir.
• Cuma ve özel günler: FCDO, cuma namazı sonrasında ve bazı özel günlerde gerginlik riskinin arttığını yazar.
• Güvenlik gelişmeleri: Anadolu Ajansı'nın 9 Nisan 2026 tarihli haberine göre Mescid-i Aksa'ya girişler 28 Şubat 2026'da tamamen kapatılmış, alan 41 gün sonra yeniden ibadete açılmıştır. Kapalı kaldığı sürede yalnızca cami görevlileri ve Kudüs İslami Vakıflar İdaresi personeli namaz kılabilmiştir.

Bu nedenle ziyaret gününüzün sabahında Kudüs Başkonsolosluğu duyurularına bakın, rehberinizden ve konakladığınız yerden güncel durumu öğrenin. Önceki gün geçerli olan bir düzenin ertesi gün de geçerli olacağını varsaymayın.

Kıyafet ve ziyaret adabı

Kıyafet

FCDO, Kudüs'te omuzları, üst kolları ve diz üstüne kadar bacakları örten kıyafet giyilmesini önerir. Ramazan'da yerel kıyafet kurallarına aykırı giyimin daha fazla rahatsızlık yaratabileceğini de ekler.

Mescitlerde namaz kılacaksanız namazdaki örtünme ölçüleri geçerlidir. Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kadınlar namazda el, yüz ve ayakları dışında kalan bedenlerini örter. Kıyafet teni göstermemeli ve vücut hatlarını belli etmemelidir. Özel durumlarınız için müftülüğe danışabilirsiniz.

Adap

• Ayakkabı: Kapalı mescitlere ayakkabıyla girilmez. Yanınızda küçük bir torba bulundurmak işinizi kolaylaştırır.
• Sessizlik: Alan bir ibadet yeridir. Namaz kılanların önünden geçmeyin, sesinizi alçak tutun.
• Kadın ve erkek bölümleri: Yoğun dönemlerde mescitler kadın ve erkek cemaate ayrı ayrı tahsis edilebilir. İstanbul İl Müftülüğü'nün Din ve Hayat dergisindeki bir ziyaret anlatısı, bir Ramazan'da itikâf yoğunluğu nedeniyle Kıble Mescidi'nin erkeklere, Kubbetü's-Sahra ile bahçesinin kadınlara ayrıldığını aktarır.
• Fotoğraf: FCDO, Müslüman ve Ortodoks Yahudi bölgelerinde insanların fotoğrafını çekerken hassas olunmasını önerir. İbadet edenleri izinsiz çekmeyin.
• Kalabalık ve gösteriler: FCDO, gösterilerin kısa sürede şiddete dönüşebildiğini belirtir ve büyük kalabalıklardan uzak durulmasını önerir. Siyasi gösterilere katılmayın.

Ziyaret öncesi kısa kontrol listesi

• Dışişleri Bakanlığı'nın güvenlik duyurusunu ve Kudüs Başkonsolosluğu sayfasını yola çıkmadan hemen önce yeniden okudunuz mu?
• Giriş izni şartını resmî kaynaktan doğruladınız mı? Dışişleri'nin Filistin duyurusuna göre umuma mahsus pasaport sahiplerinin İsrail makamlarından giriş izni alması gerekir. Bu şart değişebilir, resmî kaynaktan doğrulayınız.
• Pasaportunuzun kalan süresine baktınız mı?
• Sıcak ve uzun yürüyüşlere hazırlıklı mısınız?
• Konsolosluk Çağrı Merkezi numarası (+90 312 292 29 29) telefonunuzda kayıtlı mı?
• Genel kontroller için: inanç turu öncesi resmî kaynak kontrol listesi.

Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Umre ve Kudüs Ziyaretleri Daire Başkanlığı bulunur. Kudüs ziyaretleriyle ilgili güncel bir resmî program olup olmadığını bu birimden öğrenebilirsiniz. Kudüs bağlantılı bir umre programı söz konusuysa umre rehberimizdeki resmî kanalları da kontrol edin.

Ziya Turizm resmî bir kurum değildir; giriş izni verme ya da karar yetkimiz yoktur. Diğer rota rehberleri için turlar sayfamıza bakabilirsiniz. Sorularınız için bize ulaşın.